«Στον Πόντο μάνα μου έχω αδελφούς καρδιάς…»

«Στον Πόντο μάνα μου έχω αδελφούς καρδιάς…»

Μια συνέντευξη του Ömer Asan στη Λένα Σαββίδου

Αθήνα 8 του Νοέμβρη του 2010 και ο Τούρκος συγγραφέας κι εκδότης, ο βραβευμένος με το βραβείο Ιπεκτσί, Ömer Asan, φθάνει στην Αθήνα για να παραστεί σε εκδήλωση συζήτηση για τα γυρίσματα του νέου του ντοκιμαντέρ «Πού πάς αδελφέ: Μια Ιστορία Αποχωρισμού» (Kardeş Nereye?: Bir Ayrilik Oykusu). Στα πλαίσια της παραπάνω εκδήλωσης δόθηκε η συνέντευξη στη Λένα Σαββίδου, στην καταγραφή της οποίας συνέβαλαν αποφασιστικά, ο συντονιστής της συζήτησης κύριος Στέλιος Θεοδωρίδης και η συνεργάτιδα του κυρίου Asan στην Ελλάδα και μεταφράστρια, κυρία Sebnem Arslan.

"Η άγνοια της ιστορίας μας σέρνει σε σύγχυση της ταυτότητας. Αυτός που δεν ξέρει την ιστορία του δεν ξέρει και τον εαυτό του. Η παλιά ιστορία της Μικράς Ασίας μπορεί να μην είναι γνωστή ολοκληρωμένα ή ακόμα μπορεί και να αγνοείται εξ ολοκλήρου. Υπάρχουν πολλές αιτίες γι' αυτό. Θα έπρεπε να μάθουμε τι έγινε στην περιοχή αυτή προ της εποχής των Σελτζούκων. Οι άνθρωποι και οι κοινωνίες πρέπει να υποστηρίζουν τον πολιτισμό τους και την ιστορία τους. Απ' αυτούς που αρνούνται την ιστορία τους, η ιστορία παίρνει την εκδίκησή της"

Ömer Asan 

"Pontos Kulturu" του Omer Asan

"Pontos Kulturu" του Omer Asan

Ένα βιβλίο-σταθμός που εκδόθηκε στην Τουρκία 

του Βλάση Αγτζίδη

Στο μέσα του Αυγούστου του 1996 εκδόθηκε στην Κωνσταντινούπολη ένα βιβλίο από τον εκδοτικό οίκο. Στα ελληνικά ο τίτλος σημαίνει: "Ο πολιτισμός του Πόντου". Συγγραφέας είναι ο Oμέρ Ασάν ο οποίος κατάγεται από το χωριό Ερένκιοϊ του Όφη Τραπεζούντας, μιας παραδοσιακά ελληνόφωνης περιοχής. Το βιβλίο αυτό είναι μια αξιοσημείωτη προσπάθεια καταγραφής του ελληνόφωνου πολιτισμού που βρίσκεται απόμα εν ζωή στη Βόρεια Τουρκία. Επί πλέον ο Ομέρ δίνει πλήθος ιστορικών και λαογραφικών στοιχείων που σχετίζονται με την εξισλαμισμένη ρωμέϊκη κοινωνία απο την οποία προέρχεται και αυτός.

Το εισαγωγικό κείμενο ανήκει στο γνωστό καθηγητή της Παντείου Νεοκλή Σαρρή ο οποίος είναι ένας από τους καλύτερους γνώστες της Οθωμανικής ιστορίας αλλά και της σύγχρονης Τουρκίας. Το κείμενο του Νεοκλή Σαρρή προέρχεται από ένα άνθρωπο που έχει γεννηθεί, μεγαλώσει, σπουδάσει και ενργοποιηθεί πολιτικά στη γείτονα χώρα. Ο λόγος του είναι σαφής και τεκμηριωμένος. Απευθύνεται στο προβληματισμένο τουρκικό κοινό δίνοντας απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα για το εθνικό ζήτημα:

"Η άγνοια της ιστορίας μας σέρνει σε σύγχυση της ταυτότητας. Αυτός που δεν ξέρει την ιστορία του δεν ξέρει και τον εαυτό του. Η παλιά ιστορία της Μικράς Ασίας μπορεί να μην είναι γνωστή ολοκληρωμένα ή ακόμα μπορεί και να αγνοείται εξ ολοκλήρου. Υπάρχουν πολλές αιτίες γι' αυτό. Θα έπρεπε να μάθουμε τι έγινε στην περιοχή αυτή πριν την εποχή των Σελτζούκων... Οι άνθρωποι και οι κοινωνίες πρέπει να υποστηρίζουν τον πολιτισμό τους και την ιστορία τους. Απ' αυτούς που αρνούνται την ιστορία τους, η ιστορία παίρνει την εκδίκησή της".

Κρυπτοχριστιανοί και Ελληνόφωνοι στον Ιστορικό Πόντο

Κρυπτοχριστιανοί και Ελληνόφωνοι στον Ιστορικό Πόντο

May 29, 2011

Της ΜΑΡΙΑΣ ΜΟΥΖΑΚΗ

Πλειοψηφία στον Όφι και στην Τόνια μέχρι και τον 16ο αιώνα. 

Τουρκοκρατία, γενοκτονία, ανταλλαγή πληθυσμών. 

Μένουν ακόμα 500.000 Ελληνόφωνοι;


Η μαρτυρία του Ομέρ Ασάν.

TO 1923 έπαψε επισήμως να υφίσταται ελληνική παρουσία στην Tουρκία, με μοναδική εξαίρεση τους Έλληνες της Πόλης, της Ίμβρου και της Tενέδου. Στις άλλες αλησμόνητες πατρίδες, το μόνο που θυμίζει πια πως κάποτε έζησαν εκεί Έλληνες είναι αρχαία ερείπια και βυζαντινοί ναοί. Mα πλάι στην περήφανη μοναξιά των μνημείων μας, μια άλλη ελληνική μαρτυρία άρχισε να ξεπροβάλλει τα τελευταία χρόνια, κρυφά και σιωπηλά, αλλά με σώμα και ψυχή. Στον μακρινό Πόντο το ελληνικό αίμα κυλά ακόμη στις φλέβες κάποιων κατοίκων και αναβλύζει μέσα από τη χριστιανική πίστη και την ελληνική λαλιά, που με τόσο θαυμαστό τρόπο έχουν διαφυλάξει μέχρι τώρα.


Οι απαρχές του ιστορικού αυτού παραδόξου βρίσκονται αιώνες πριν, στα σκοτεινά χρόνια της Τουρκοκρατίας. Είναι γνωστό ότι εκατοντάδες χιλιάδες Χριστιανοί στα Βαλκάνια και στον χώρο της σημερινής Τουρκίας αλλαξοπίστησαν τότε είτε με τη βία είτε για να απαλλαγούν από το στίγμα του ραγιά και τα δεινά που αυτό συνεπαγόταν. Τα κατάλοιπα των εξισλαμισμών εκείνων τα συναντούμε σήμερα στους Mουσουλμάνους της Βοσνίας, στους Αλβανούς, στους Πομάκους της Δυτικής Θράκης. 

Εδώ, όμως, θα ασχοληθούμε με τους Έλληνες του Πόντου, ιδιαίτερα δε με τους Ποντίους του Όφεως και της Τόνιας, όπου επιβιώνουν μέχρι σήμερα κρυπτοχριστιανοί και ελληνόφωνοι “Τούρκοι”.

ΨΕΥΔΗ – ΑΙΣΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

ΨΕΥΔΗ – ΑΙΣΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ

TOY A. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

ΤΟ ΨΕΥΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΦΗ & ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

1. Οι απόψεις D. Erasmus, σχετικά με την ελληνική γραφή, καθώς και αυτής με λατινικούς χαρακτήρες

Σύμφωνα με τον Ολλανδό φιλόλογο Desiderius Erasmus, 1457 - 1536 μ.Χ., "Dialogus de recta latini graeciguae serminis pronunciatione") – άποψη που έχουν υιοθετήσει κακώς τα σχολικά ελληνικά βιβλία γλώσσας και γραφής, χωρίς να ελέγξουν την ορθότητά της - η νέα ελληνική γραφή, όπως και οι σημερινές γραφές με λατινικούς χαρακτήρες (αγγλική, γαλλική, ολλανδική κ.τ.λ.) προέρχονται από την αρχαία ελληνική και συνάμα είν αι ιστορικές, γιατί γράφουν τις λέξεις όπως τις πρόφεραν κάποτε οι πρόγονοί τους και όχι ως προφέρονται σήμερα. Ξεκινώντας ο Έρασμος από τη σκέψη ότι οι αρχαίοι Έλληνες, απ’ όπου πήραν την γραφή οι άλλοι Ευρωπαίοι,  δεν ήταν δυνατόν  να ξεκινήσουν τη γραφή με πολλά  σημεία  (γράμματα) για τον ίδιο φθόγγο, π.χ.: Υ & Η & Ι = [ι], Ο & Ω = [ο], Ε & ΑΙ =[ε] ... κατέληξε στο εξής λάθος (όμως μόνο ως προς την ελληνική γραφή, όπως θα δούμε πιο κάτω), όμως αληθοφανές, συμπέρασμα:

1) Η νέα ελληνική γραφή και οι γραφές με λατινικούς χαρακτήρες είναι ιστορικές, επειδή γράφουν τις λέξεις ως έχουν φωτογραφικά από  την αρχαία ελληνική και λατινική γλώσσα.

2) Η νέα ελληνική γραφή συνάμα διατηρεί από συνήθεια και τα γράμματα ω, η, υ, όπως π.χ. στις λέξεις, Ευρώπη, φύλο, καλώ… .), που, ενώ έπαψαν να παριστούν φθόγγους της ελληνικής γλώσσας (συνέπεσαν λέει με την προφορά των ο,ι), διατηρούνται στη γραφή των λέξεων στην νέα ελληνική γραφή.

Ελληνική γλώσσα στο χρόνο

Ελληνική γλώσσα στο χρόνο· σύντομη περιήγηση

»»»  Κωνσταντίνα Πανάγου Η μελέτη της ιστορίας της ελληνικής γλώσσας ενδιαφέρει γενικότερα ως το μοναδικό παράδειγμα ζωντανής σήμερα γλώσσας με αδιάσπαστη προφορική και γραπτή παράδοση χιλιετιών. Μέσα δηλαδή από την ελληνική μπορεί κανείς να μελετήσει γλωσσολογικά πως εξελίσσεται ιστορικά η γλώσσα του ανθρώπου στον καίριο χώρο της Ευρώπης και σε σχέση με έναν λαό που καλλιέργησε τη γλώσσα όσο λίγοι. Η πρώτη περίοδος είναι η αρχαιοελληνική. Χαρακτηριστικό της είναι οι διάλεκτοι:

Η γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων

Η γλώσσα των αρχαίων Μακεδόνων· νέα στοιχεία από την Πέλλα

»»»  Ιωάννης Μ. Ακαμάτης Για μεγάλο χρονικό διάστημα η γλώσσα που μιλούσε ο λαός των Μακεδόνων υπήρξε αντικείμενο συζητήσεων και διαφορετικών προσεγγίσεων. Από μερικούς μάλιστα ερευνητές, τον αμερικανό καθηγητή BORZA και τους μαθητές του, θεωρήθηκε πως το σύνολο των ελληνικών επιγραφών που βρέθηκε στη μεγάλη Τούμπα της Βεργίνας ανήκουν στους συγγενείς των βασιλέων, αφού οι τάφοι είναι βασιλικοί. Η γλώσσα τους λένε είναι φυσικό να είναι η ελληνική αφού οι ίδιοι μελετητές υποστηρίζουν πως η βασιλική οικογένεια και η ανώτατη τάξη μόνο είχαν εξελληνιστεί. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Είναι προφανές πως το επιχείρημα αυτό θα κατέπιπτε αν είχαμε ελληνικά κείμενα που ανήκουν στους κοινούς ανθρώπους και χρονολογούνται πριν από τα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου και της κοινής ελληνικής, ας πούμε πριν από τα μέσα του 4ου αι. π.Χ.

Αρχαίες ελληνικές και νεοελληνικές διάλεκτοι

Αρχαίες ελληνικές και νεοελληνικές διάλεκτοι

»»»  Hodot, R. Oι γραπτές πηγές που διαθέτουμε για την ελληνική γλώσσα καλύπτουν -σχεδόν χωρίς διακοπές- μια περίοδο τριανταπέντε αιώνων. Aυτή η σπάνια στην ιστορία των γλωσσών μακροβιότατα γίνεται ακόμη πιο σημαντική ενόψει του γεγονότος ότι αφορά μία γλώσσα, αναγνωρίσιμη στις δομές της και σε ένα μεγάλο τμήμα του λεξιλογίου της, σε όλη τη διάρκεια της ιστορικής αλυσίδας. ...η προβληματική της νέας ελληνικής γλώσσας είναι μια προβληματική ποικιλίας και πολυμορφίας. Tο ζήτημα της εθνικής γλώσσας που όφειλε να συνοδεύει την συγκρότηση του σύγχρονου ελληνικού κράτους στο 19o αιώνα είχε τεθεί με όρους διγλωσσίας· και σήμερα που η διγλωσσία αυτή φαίνεται οριστικά ξεπερασμένη, η γλωσσική κοινότητα στρέφεται προς τις διαλέκτους της, που παρουσιάζονται ως διατηρητέα κληρονομιά, ως πλούτος που πρέπει στο εξής να αναδειχθεί. 1. Aυτή η πολυμορφία μέσα στην ενότητα διαφαίνεται από τις πρώτες γραπτές πηγές που μας έχουν σωθεί, σε συλλαβικό σύστημα, και που χρονολογούνται στον 15ο αιώνα π.X. H εμφάνιση του αλφαβήτου μερικούς αιώνες αργότερα φέρνει την διαλεκτική πολυμορφία στην επιφάνεια. H πολυμορφία αυτή είναι παρούσα ήδη στις πρώτες επιγραφικές πηγές, και αναδεικνύεται στο πρώτο λογοτεχνικό μνημείο: η γλώσσα των ομηρικών ποιημάτων είναι, όπως και το ίδιο το περιεχόμενο των αφηγήσεων, μια ραψωδία. Eπιπλέον, οι διάλεκτοι συνυπάρχουν για καιρό χωρίς την παρουσία μιας τυποποιημένης γλώσσας αναφοράς. H έννοια αυτή μάλιστα φαίνεται ότι ήταν ξένη για την γλωσσολογική σκέψη των αρχαίων. Yπήρχαν λοιπόν διάλεκτοι στην αρχαία ελληνική, υπάρχουν διάλεκτοι και στην νέα ελληνική. Eδώ θα μπορούσε κανείς να διατυπώσει πολλά ερωτήματα διαφορετικής τάξης και άνισης σημασίας στις διάφορες αναλύσεις του ζητήματος: - Παρατηρείται συνέχεια ανάμεσα στις αρχαίες και τις σύγχρονες διαλέκτους; - Σε ποιο βαθμό η γνώση των αρχαίων διαλέκτων μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση της συγκρότησης της νέας ελληνικής γλώσσας; - Σε ποιο βαθμό είναι χρήσιμη για τη μελέτη των αρχαίων διαλέκτων η συνεξέταση της νέας ελληνικής και των ποικιλιών της;