ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΔΕΝ ΕΚΑΝΑΝ ΛΑΘΗ, ΑΛΛΑ ΠΡΟΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Κύπρος-Ελλάδα: στο τραπέζι του Προκρούστη των στρατηγικών παιγνίων

31/7/13

Παναγιώτης Ήφαιστος

Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων - Στρατηγικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πειραιώς

Περιεχόμενα: 

1. Παρελθόντα και παρόντα κριτήρια που προσδιορίζουν τις στρατηγικές των άλλων για την Κυπριακή Δημοκρατία. 

2. Η κινούμενη στρατηγική άμμος στο υπόβαθρο της Κυπριακής Δημοκρατίας. 

3. Πάγιοι στρατηγικοί σκοποί και τακτικές επιλογές της τουρκικής στρατηγικής 

4. Το στρατηγικό παίγνιο αρχές του 2013 και τα φρικτά ελλείμματα στρατηγικής της Ελλάδας και της Κύπρου.

1.     Παρελθόντα και παρόντα κριτήρια που προσδιορίζουν τις στρατηγικές των άλλων για την Κυπριακή Δημοκρατία

Μερικές μόνο εβδομάδες μετά την εκλογή νέου προέδρου στην Κύπρο η Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ) στροβιλίζεται μέσα σε δίνη θανάτου. Την στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές και ανεξάρτητα του πως θα εξελιχθούν τα μνημόνια και τα «κουρέματα» ένα είναι σίγουρο: Τίποτα δεν θα είναι όπως πριν στην Κύπρο.

Αντιστρέφει μια σταθερή πορεία οικονομικής ανάπτυξης και ευημερίας. Η ΚΔ παύει να είναι ένα ζηλευτό χρηματοοικονομικό κέντρο. Το γεγονός ότι αυτός, μεταξύ άλλων, ήταν ο στόχος των τεχνοκρατών, το δήλωναν απερίφραστα. Ως να μην υπάρχουν χρηματοοικονομικά κέντρα στην Ευρώπη ή ως να υπάρχει κάποιο σύστημα διανεμητικής δικαιοσύνης στην Ευρώπη που προσδιορίζει νομιμοποιημένα την κοινωνικοοικονομική δομή ενός κράτους-μέλους, τις ιεραρχίες της και τίς επιλογές της κοινωνίας.

Για να κατανοηθεί επαρκώς η συντρέχουσα κρίση στην Κύπρο, απαιτείται να γίνει αντιληπτό ότι μετά την Τουρκική εισβολή το 1974 με σχέδιο και μόχθο η Κύπρος κατόρθωσε να επιβιώσει γιατί στάθηκε όρθια λόγω οικονομικής ανάπτυξης. Κύριος σκοπός των σχεδιαστών της κυπριακής οικονομικής πολιτικής –του Γραφείου Προγραμματισμού της ΚΔ– μετά την τουρκική εισβολή, ήταν «να κρατήσουν, όπως λεγόταν, τους κύπριους στο νησί» με το να επιτύχουν μια ταχύρρυθμη οικονομική ανάπτυξη. Η προσπάθεια στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία. Επί δεκαετίες και παρά την εκκρεμότητα του κυπριακού ζητήματος οι κύπριοι ευημερούσαν όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία τους.

Δύο είναι οι πυλώνες αυτής της οικονομικής επιτυχίας. Πρώτον, τουρισμός υψηλής στάθμης. Δεύτερον, η ΚΔ έγινε ένα από τα σημαντικότερα χρηματοοικονομικά κέντρα της περιοχής. Αμφότεροι οι τομείς και ιδιαίτερα ο  δεύτερος πλήττονται θανάσιμα λόγω της κρίσης η οποία οφείλεται περισσότερο σε εξωτερικά αίτια και λιγότερο σε παραλείψεις των κυβερνήσεων μετά την ένταξη στην ΟΝΕ (η οποία ένταξη, στην Κύπρο, δικαιολογήθηκε ως τρόπος ενίσχυσης της κρατικής οντότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας).

Τα αίτια της συντρέχουσας κρίσης είναι πολλά. Πριν εξετάσουμε μερικές πτυχές του γεωπολιτικού πεδίου θα αναφερθούμε σε μερικά από αυτά τα αίτια τα οποία σχετίζονται με μονιμότερους παράγοντες της κυπριακής και ελλαδικής ζωής.  

Το Διάγγελμα του Τάσου Παπαδόπουλου

Διάγγελμα Τάσου Παπαδόπουλου

Μεγάλη Τετάρτη 7 Ἀπριλίου 2004

Τὴν Μεγάλη Τετάρτη 7 Ἀπριλίου 2004, ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας Τάσσος (Εὐστάθιος) Παπαδόπουλος (+12-12-2008) κάλεσε τὸν ἑλληνικὸ κυπριακὸ λαὸ νὰ ἀπορρίψει τὸ Σχέδιο Ἀνᾶν στὸ δημοψήφισμα στὶς 24 Ἀπριλίου μὲ ἕνα δυνατὸ ΟΧΙ καὶ νὰ ὑπερασπιστεῖ τὸ δίκαιο, τὴν ἀξιοπρέπεια καὶ τὴν ἱστορία του.

Συμπατριώτισσες, Συμπατριῶτες,

Αὐτὲς τῆς ἐξαιρετικῆς ἱστορικῆς σημασίας συνθῆκες, νιώθω ὑποχρέωσή μου νὰ ἀπευθυνθῶ σ᾿ ἐσᾶς: στὸν Κυρίαρχο Κυπριακὸ Λαό. Κάθε λαὸς διαμορφώνει καὶ γράφει τὴ δική του ἱστορία. Ἄλλοτε μὲ ἀπελευθερωτικοὺς καὶ κοινωνικοὺς ἀγῶνες, ἄλλοτε μὲ δημοκρατικὲς διαδικασίες διὰ τῆς ψήφου του. Τώρα καλεῖται ὁ Κυπριακὸς Λαός, καλούμαστε ὁ καθένας χωριστὰ καὶ συλλογικά, νὰ γράψουμε τὴν ἱστορία τοῦ μέλλοντος τῆς Κύπρου.

Ἡ πατρίδα μας, διέρχεται τὶς πιὸ δραματικὲς ὧρες τῆς μακραίωνης ἱστορίας της. Ὧρες καθοριστικὲς ὄχι μόνο γιὰ τὸ παρὸν καὶ τὴ δική μας γενεά, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὸ μέλλον καὶ τὶς γενεὲς ποὺ θὰ ἔρθουν. Οἱ ἀποφάσεις ποὺ θὰ πάρουμε ἐμεῖς σήμερα, διαμορφώνουν καὶ καθορίζουν τὶς τύχες καὶ τὰ πεπρωμένα καὶ τῶν ἐπερχόμενων γενεῶν.

Η νάρκη που πάτησε ο "κόκκινος Χριστόφιας"

Η νάρκη που πάτησε ο "κόκκινος Χριστόφιας"

24 Μαρτίου 2013

Η πρώτη φορά στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας που ο λαός εμπιστεύτηκε την τύχη του σε εκπρόσωπο του μεγαλύτερου κομμουνιστικού κόμματος της Ευρώπης, του ΑΚΕΛ, σημαδεύτηκε με δύο καταστροφές.

Η προεδρία του κ. Χριστόφια παρέλαβε μια οικονομία πλεονασματική από τα χέρια του Τάσσου Παπαδόπουλου και την παρέδωσε στο ..κακό της χάλι στον Νίκο Αναστασιάδη. Αυτήν της έκρηξης στο Μαρί και την ακόμη χειρότερη, αυτήν της κατάρρευσης της κυπριακής οικονομίας και υπονόμευσης του χρηματοπιστωτικού... μοντέλου ανάπτυξης που συνέβαλε στο «κυπριακό θαύμα».

Ο Δ. Χριστόφιας ένας από τους συμπαθείς Κύπριους πολιτικούς, μεγάλωσε στα κομματικά γραφεία, σπούδασε στη Μόσχα την εποχή της Σοβιετικής Ενωσης και παρέμεινε σταθερός στρατιώτης του κόμματος και συνεπής στην ιδεολογία του. Ξεκινώντας από την ΕΔΟΝ, τη νεολαία του ΑΚΕΛ, στην οποία αναδείχθηκε γενικός γραμματέας (θέση την οποία διατήρησε μέχρι τα 44 χρόνια του), πριν διαδεχτεί στην ηγεσία του ΑΚΕΛ τον ιστορικό ηγέτη του κόμματος Εζεκία Παπαϊωάννου το 1988. Η διαχείριση του κόμματος και των πολυσχιδών επιχειρηματικών και λοιπών δραστηριοτήτων του ήταν εύκολη υπόθεση για τον Δ. Χριστόφια, που εξέπεμπε την αγνότητα και την καθαρότητα της Αριστεράς.

Ολα άλλαξαν όταν αποφάσισε ο Δ. Χριστόφιας να σπάσει την παράδοση του ΑΚΕΛ στήριξης τρίτων υποψηφίων και να διεκδικήσει ο ίδιος την προεδρία της Κύπρου, εγκαταλείποντας έτσι τη συνεργασία που είχε με το ΔΗΚΟ του Τ. Παπαδόπουλου. Ο Δ. Χριστόφιας φάνηκε ανέτοιμος και μάλλον ανήμπορος να επιτελέσει το δύσκολο έργο της διακυβέρνησης της χώρας του σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή.

Ολα ίσως θα πήγαιναν πολύ καλύτερα εάν δεν ξεσπούσε η οικονομική κρίση στην Ελλάδα. Αυτή ήταν η κομβική στιγμή για την προεδρία Χριστόφια, που μέχρι τότε απλώς διαχειριζόταν μια οικονομία αποδοτική και ανερχόμενη και ως γνήσιος αριστερός ποτέ δεν σκέφθηκε το δημοσιονομικό μάζεμα.

Μετά την έκρηξη στο Μαρί, η επόμενη στιγμή που σφράγισε τη θητεία του αλλά και την τύχη της Κύπρου ήταν η απόφαση για το ελληνικό PSI στις 26 Οκτωβρίου 2011. Αδύναμος να κατανοήσει τις πολύπλοκες οικονομικές διεργασίες στην Ευρωζώνη, ευρισκόμενος σε πλήρη ρήξη με τον κεντρικό τραπεζίτη της Κύπρου Αθανάσιο Ορφανίδη, ο Κύπριος πρόεδρος δεν αντιλήφθηκε το βάρος που επωμιζόταν για τη χώρα του.

Η κυπριακή κυβέρνηση αποδέχθηκε την απόφαση για το ελληνικό PSI χωρίς καν να διαπραγματευθεί με την Ευρωζώνη τη συμπερίληψη και των κυπριακών τραπεζών στο πρόγραμμα ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών. Αυτή η εγκληματική αμέλεια οδήγησε πολύ απλά στην επιβάρυνση του κυπριακού τραπεζικού συστήματος με το τερατώδες για τα κυπριακά μεγέθη ποσό των 4,5 δισ. ευρώ. Είχε προηγηθεί το ναυάγιο με τη Λαϊκή-Μαρφίν, για το οποίο και πάλι είχε κατηγορηθεί το Προεδρικό Μέγαρο για προνομιακές σχέσεις με τον επιχειρηματία Α. Βγενόπουλο.

Τον Μάιο του 2012 τα πράγματα άρχισαν να δυσκολεύουν για την Κύπρο, η οποία άρχισε να πιέζεται από τους εταίρους για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του τραπεζικού συστήματος αλλά και για διορθωτικές κινήσεις στην οικονομία.

Ο Δ. Χριστόφιας, γαλουχημένος με την (ιδεολογική) αφοσίωση στη Μόσχα και υπολογίζοντας ότι είναι δεδομένη και «αιώνια» η σχέση της Ρωσίας με την Κύπρο, δεν έδειξε να ανησυχεί. Στράφηκε στον (πρώην) σύντροφο Πούτιν ζητώντας δάνειο 5 δισ. ευρώ. Με το ποσό αυτό θα μπορούσαν να αναχρηματοδοτηθούν οι τράπεζες και έτσι να ξεφύγει τα δύσκολα η Κύπρος. Ο κ. Χριστόφιας και οι σύμβουλοί του πίστευαν ότι όπως είχε δοθεί πριν από λίγους μήνες ρωσικό δάνειο 2,5 δισ., έτσι εύκολα θα έφθαναν και τα 5 δισ. που είχε ανάγκη η Κύπρος.

Πέρασε ένα κρίσιμο διάστημα αλλά δεν υπήρχε ανταπόκριση από τη ρωσική πλευρά. Τα μηνύματα και οι ψυχρές δηλώσεις προφανώς δεν εκτιμήθηκαν όπως θα έπρεπε από τη Λευκωσία, που ζούσε στις ψευδαισθήσεις της Σοβιετικής Ενωσης. Δεν μπορούσε να αντιληφθεί τις αλλαγές που είχαν υπάρξει και στην ιδία τη Ρωσία. (Ολοι θυμούνται την αμηχανία που υπήρξε στον Β. Πούτιν και στο επιτελείο του όταν σε παλαιότερη συνάντησή του με τον Δ. Χριστόφια άκουγε τον Κύπριο Πρόεδρο με παιδικό ενθουσιασμό να εξυμνεί τη Σοβιετική Ενωση, με την οποία ως γνωστόν ο κ. Πούτιν ήθελε να κόψει κάθε δεσμό.)

Η τρόικα είχε ήδη εμφανιστεί στην Κύπρο και ενώ τα ΜΜΕ έστρεφαν τον φακό τους στην καλλίγραμμη Ρουμάνα που ήταν επικεφαλής, ο κλοιός στηνόταν γύρω από την Κύπρο. Το φθινόπωρο το περιοδικό «Σπίγκελ» δημοσίευσε εκτενές ρεπορτάζ για το καταφύγιο που προσέφερε η Κύπρος και οι τράπεζές της σε Ρώσους ολιγάρχες, με αναφορές σε σχετική έκθεση των γερμανικών μυστικών υπηρεσιών. Αυτό ήταν το εναρκτήριο λάκτισμα για ένα μπαράζ δημοσιευμάτων σε όλο τον κόσμο που κατέτασσαν την Κύπρο στα κράτη εκείνα που αποτελούν το? βασίλειο της ρωσικής (και όχι μόνο) ολιγαρχίας.

Η αντίδραση ήταν άμεση από το Βερολίνο, καθώς εξεγέρθηκαν βουλευτές αλλά και η κυβέρνηση, προειδοποιώντας ότι δεν πρόκειται να εγκρίνουν σχέδιο διάσωσης της κυπριακής οικονομίας μέσω του οποίου οι Γερμανοί φορολογούμενοι θα χρηματοδοτούσαν τη διάσωση των Ρώσων ολιγαρχών. Η «παγίδα» είχε στηθεί.

Η Γερμανία και άλλες βορειοευρωπαϊκές χώρες δεν χώνεψαν ποτέ ότι η Κύπρος κατόρθωσε να μπει στην ΕΕ και στην Ευρωζώνη διατηρώντας αλώβητο ένα χρηματοπιστωτικό σύστημα που «αξιοποιούσε» το μαύρο χρήμα της Ανατολικής Ευρώπης. Και φαίνεται ότι είχαν αποφασίσει να πάρουν τη ρεβάνς. Οι διαπραγματεύσεις με την τρόικα γίνονταν όλο και πιο σκληρές, η οικονομική κατάσταση όλο και επιδεινωνόταν, αλλά ο Δ. Χριστόφιας είχε λάβει τις αποφάσεις του: δεν θα ήταν αυτός ένας κομμουνιστής πρόεδρος που θα υπέγραφε την «υποταγή» της χώρας του στο ΔΝΤ. Αν ήταν να γίνει αυτό, ας το έκανε ο διάδοχός του.

Ετσι άρχισε να ροκανίζει τον χρόνο μέχρι τις εκλογές όπου το ΑΚΕΛ αποφάσισε να έχει... συμβολική παρουσία με τον Σ. Μαλά. Μια επιλογή που ήταν σαφές ότι έδινε την προεδρία δώρο στον Νίκο Αναστασιάδη, ώστε να σκάσει στα χέρια του η βόμβα της χρεοκοπίας.

ΝΙΚΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

πηγή

Επιστολή του Γ. Λιλλήκα προς τον πρόεδρο της κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Αναστασιάδη

Επιστολή του Γ. Λιλλήκα προς τον πρόεδρο της κυπριακής Δημοκρατίας Ν. Αναστασιάδη

23 Μαρτίου 2013

Προς Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας
 κ. Νίκο Αναστασιάδη

Οι χθεσινές αποφάσεις έχουν αλλάξει το πρόσωπο της Κύπρου. Η Κυπριακή οικονομία έπαψε να είναι ένα διεθνές κέντρο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα οδηγηθούν, τις επόμενες λίγες εβδομάδες, στον τερματισμό των εργασιών τους ή σε μαζικές απολύσεις προσωπικού. Η ανεργία θα εκτοξευθεί στα ύψη σε πολύ σύντομο χρόνο και η κοινωνική εξαθλίωση θα είναι πρωτοφανής.

Την ίδια ώρα, η Κύπρος δεν έχει έτοιμη στρατηγική και σχεδιασμό για ένα νέο οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης, το οποίο θα μπορούσε να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή. Ούτε και διαθέτει τους πόρους και τα μέσα για επαναφορά, στο άμεσο μέλλον, της οικονομίας σε τροχιά ανάπτυξης.

Ταυτόχρονα διαπιστώνουμε ότι η «λύση» που δόθηκε στις, απαράδεκτες, απαιτήσεις του Eurogroup και της Τρόικας είναι ημιτελής, αφού επιστρέφουμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η εμπειρία μας των τελευταίων εβδομάδων (αλλά και η εμπειρία των άλλων χωρών που υπέγραψαν Μνημόνιο με την Τρόικα) μας διδάσκει ότι, δεν υπάρχει πνεύμα συνεργασίας στην βάση λογικών και οικονομικών όρων, αλλά πνεύμα επιβολής διά εκβιασμών των δικών τους παράλογων απαιτήσεων με πολιτικά κίνητρα και σκοπιμότητες.

Είμαι βέβαιος, ότι συνέχιση των διαπραγματεύσεων με το Eurogroup και την Τρόικα θα μας οδηγήσει σε νέους εκβιασμούς και νέες ακραίες απαιτήσεις, υιοθέτηση των οποίων θα βυθίσει την οικονομία σε βαθύτερη ύφεση και την κοινωνία σε μαρασμό και μιζέρια.

Διαπιστώνω, όπως και εσείς πιστεύω, πως οι πολίτες είναι έτοιμοι να υποστούν μεγάλες θυσίες και να συμβάλουν σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι τους ζητείται, για το ξεπέρασμα της σημερινής κρίσης, δεδομένου ότι θα υπάρξει προοπτική ανάπτυξης αλλά κυρίως θα διατηρήσουμε την εθνική μας κυριαρχία και ανεξαρτησία και θα διαφυλάξουμε την εθνική μας αξιοπρέπεια. Αυτά θα επιτευχθούν αν διατηρήσουμε την ελευθερία να αποφασίζουμε εμείς για την παραπέρα πορεία της χώρας μας και όχι οι τεχνοκράτες της Τρόικας και του Eurogroup. Οι πολίτες συμμερίζονται τη θέση του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας ότι «βρισκόμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση».

Όπως σας έγραψα στην τελευταία μου επιστολή ημερομηνίας 21 Μαρτίου 2013, «η Κύπρος βρίσκεται σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστεί».

Για να βρούμε άκρη και να μπορέσουμε να χαράξουμε μιαν αποτελεσματική στρατηγική θα πρέπει, πρώτον να θυμηθούμε το πώς και γιατί προσκαλέσαμε την Τρόικα, το ύψος των δανειακών υποχρεώσεων που είχαμε και δεύτερο, τις πραγματικές μας ανάγκες για τα έτη 2013 – 2016, όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί μετά τις χθεσινές αποφάσεις και τα προηγούμενα μέτρα που εφαρμόστηκαν στα πλαίσια του Μνημονίου. Από τη λίγη ενημέρωση που έχω, οι ανάγκες μας έχουν μειωθεί σημαντικά.

Εισηγούμαι, λοιπόν, κύριε Πρόεδρε τα ακόλουθα:

Πρώτον: Την επιβολή κουρέματος στις καταθέσεις άνω των 100 χιλιάδων Ευρώ σε όλα τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για να αντλήσουμε ακόμα μεγαλύτερα κεφάλαια.

Δεύτερο: Την πρόσκληση στην Κύπρο εταιρειών που έχουν ήδη ενδιαφερθεί, αλλά και άλλων, για άμεση έναρξη διαπραγματεύσεων για προπώληση Φυσικού Αερίου ύψους τουλάχιστον 10 δις Ευρώ. Να ακολουθηθεί διαφανής και γρήγορη διαδικασία υποβολής προτάσεων και διαπραγμάτευσης, έξω από γραφειοκρατικές νοοτροπίες.

Τρίτον: Τον άμεσο καθορισμό διαφανών διαδικασιών διαχείρισης και διορισμό Συμβουλίου Διοίκησης από τεχνοκράτες του Εθνικού Ταμείου Αλληλεγγύης. Πρόσκληση από όλες τις πολιτικές δυνάμεις στον απανταχού Ελληνισμό για να στηρίξει το Ταμείο και τους σκοπούς του.

Είμαι σίγουρος ότι μπορούμε να μαζέψουμε ικανοποιητικά κεφάλαια, αν παράλληλα διοριστεί ποινικός ανακριτής για να διερευνήσει το ζήτημα των ευθυνών για όσους οδήγησαν τις τράπεζες σ’ αυτήν την τραγική κατάσταση, ικανοποιώντας το περί δικαίου αίσθημα του λαού.

Τέταρτο: Την άμεση διαμόρφωση επενδυτικού σχεδίου για τη δημιουργία της ενεργειακής μας υποδομής. Πρόσκληση όλων όσων ενδιαφέρονται για συμμετοχή στην ενεργειακή υποδομή με στόχο την έναρξη εργασιών στα τέλη του 2013 ή αρχές του 2014. Να ακολουθηθούν διαδικασίες ταχείας διεκπεραίωσης και διαφάνειας.

Πέμπτο: Να δοθούν κίνητρα στην TOTAL για να επισπεύσει τις έρευνες και την εξόρυξη πετρελαίου που μπορεί να μας επιφέρει άμεσα έσοδα, αφού δεν χρειάζεται οποιαδήποτε υποδομή για την πώληση του.

Για να έχουν νόημα και αποτέλεσμα αυτές οι κινήσεις θα πρέπει να αποφύγουμε να εγκλωβιστούμε στο όποιο Μνημόνιο με την Τρόικα και το Eurogroup. Αν ικανοποιήσουμε, από άλλους πόρους, τις κεφαλαιουχικές μας ανάγκες, δεν υπάρχει λόγος να δεσμευτούμε με ένα Μνημόνιο, το οποίο θα δίνει λόγο στην Τρόικα για τη διαχείριση των Υδρογονονθράκων μας, αλλά και θα υποτάξει την Κυβέρνηση μας στην εποπτεία και κηδεμόνευση των τεχνοκρατών της Τρόικας, οι οποίοι θα αποκτήσουν ρόλο Κομισάριου. Η εμπειρία της Ελλάδας έχει πολλά να μας διδάξει.

Κύριε Πρόεδρε, έχουμε ήδη υποστεί μεγάλη ζημιά ως χώρα. Μπορούμε, όμως, με μιαν ολοκληρωμένη στρατηγική και αποφασιστικότητα να αποτρέψουμε τα χειρότερα που έπονται και να ξαναδώσουμε ελπίδα και προοπτικές στον Κυπριακό Ελληνισμό.

Είμαι στη διάθεση σας για την όποια βοήθεια σ’ αυτήν την προσπάθεια που πρέπει να γίνει συλλογικά και με εθνική συστράτευση.

Γιώργος Λιλλήκας