ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ (13ος - 19ος ΑΙΩΝΑΣ) - ΑΠ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟY

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ - ΑΠ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ - ΑΠ. ΒΑΚΑΛΟΠΟΥΛΟΣ - ΤΟΜΟΣ 1

https://www.scribd.com

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΧΑΡΑΞΙΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΧΑΡΑΞΙΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ

scribd

ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ - ΡΩΜΑΝΙΑ - ΡΟΥΜΕΛΗ - Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΧΑΡΑΞΕΩΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗΣ

ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ - ΡΩΜΑΝΙΑ - ΡΟΥΜΕΛΗ

ΡΩΜΗΟΣΥΝΗ - ΡΩΜΑΝΙΑ - ΡΟΥΜΕΛΗ

scribd

Προς τη διαμόρφωση της νεοελληνικής εθνικής συνείδησης

Προς τη διαμόρφωση της νεοελληνικής εθνικής συνείδησης

της Ελένης Σαράντη,

καθηγήτριας Πανεπιστημίου Αθηνών

Κάθε ανάλυση της γένεσης της νεοελληνικής εθνικής συνείδησης συνδέεται άμεσα με την εθνική συνείδηση των Βυζαντινών από την οποία πηγάζει. Οι Βυζαντινοί αποκαλούντο ''Ρωμαίοι'' και η χώρα τους ''Ρωμανία'' και ''Ρωμαΐς γη'', διότι η αυτοκρατορία τους αποτελούσε συνέχεια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Ο επίσημος τίτλος του βυζαντινού αυτοκράτορα ήταν ''αυτοκράτωρ και βασιλεύς των Ρωμαίων''. Ο όρος ''Βυζαντινός'' δήλωνε αποκλειστικά τον κάτοικο της Κωνσταντινούπολης, όπως μετονομάστηκε η αρχαία ελληνική αποικία Βυζάντιο στη θέση όπου ιδρύθηκε η Βασιλεύουσα. Παράλληλα, οι όροι ''Έλλην'' και ''ελληνικός'' είχαν προσλάβει θρησκευτική σημασία από τους Πατέρες της Εκκλησίας: Έλληνες ήταν οι ειδωλολάτρες.

Ο Χριστιανισμός ήταν ο κυριότερος από τους τρεις θεμέλιους λίθους του βυζαντινού πολιτισμού. Ο δεύτερος ήταν η ρωμαϊκή πολιτική θεωρία και το ρωμαϊκό δίκαιο, και ο τρίτος η ελληνική παιδεία και γλώσσα. Γλώσσα των πεπαιδευμένων ήταν η ελληνική, που από τον 6ο αιώνα καθιερώνεται ως η επίσημη γλώσσα της νομοθεσίας και της διοίκησης, ενώ η λατινική εγκαταλείφθηκε.

ΕΠΙΤΟΜΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΤΟΜΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Επίτομο-Λεξικό-Ελληνικής-Ιστορίας-ΠΡΟΣΩΠΑ-ΓΕΓΟΝΟΤΑ-ΤΟ-ΒΗΜΑ

scribd

ΕΠΙΤΟΜΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ - ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

ΕΠΙΤΟΜΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ - ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

ΠΡΟΣΩΠΑ - ΓΕΓΟΝΟΤΑ - ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ - ΧΑΡΤΕΣ - ΣΥΝΘΗΚΕΣ

ΕΠΙΤΟΜΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ - ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ

scribd

Όταν ο Θεός έβαλε την υπογραφή του για τη λευτεριά της Ελλάδας

Όταν ο Θεός έβαλε την υπογραφή του για τη λευτεριά της Ελλάδας

25 Μαρτίου 2013

Του Χ.Κ. Λαζαρόπουλου

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ξεσήκωσε το Γένος για ελευθερία ή θάνατο, ο Νικηταράς παρομοίασε τη μάχη του Ελληνισμού με την αναμέτρηση στις Θερμοπύλες κι ο Παλαιών Πατρών Γερμανών ζήτησε να αποτραπεί η διχόνοια στο όνομα της πίστης και της πατρίδας

Η 25η Μαρτίου 1821 αποτελεί μία από τις ημερομηνίες – σταθμούς στη μακραίωνη ιστορία του Ελληνικού Έθνους, σε μια γωνιά γης στην οποία γεννήθηκε, έζησε κι αναπτύχθηκε ο πολιτισμός.

Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, το 1453, καθώς και με την κατάκτηση κάθε σημείου που υπήρχαν Έλληνες χάθηκε κάθε έννοια ανεξαρτησίας κάτω από τον οθωμανικό ζυγό. Όπως διαπιστώνουν σύγχρονοι ιστορικοί και μελετητές, ο ελληνικός λαός έδειξε αξιοθαύμαστη αντοχή.

Διωγμοί, σφαγές, βίαιος εξισλαμισμός, παιδομάζωμα ήταν μερικές από τις μεθόδους που μετήλθαν οι Οθωμανοί για να εξαφανίσουν τον Ελληνισμό. Πέρασαν σχεδόν τέσσερις αιώνες, κατά τη διάρκεια των οποίων το έθνος επέζησε από μια «Οδύσσεια» χάρη στη συσπείρωσή του σε εθνικούς θεσμούς, όπως η εκκλησία, στις κοινότητες με την ορθοδοξία ως βασικό χαρακτηριστικό και φυσικά στη διατήρηση της εθνικής συνείδησης.

Με επιμονή και επιμονή οι Έλληνες προετοίμαζαν την εξέγερσή τους. Ήδη πριν έγιναν πολλές ανεπιτυχείς προσπάθειες αλλά το πρωϊνό της 25ης Μαρτίου 1821, ανήμερα του Ευαγγελισμού, άναψε το φυτίλι της επανάστασης.

Δεν γνωρίζουμε τις εκδοχές που παρουσιάζουν ορισμένοι για τις συνθήκες υπό τις οποίες ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ύψωσε το λάβαρο της ελευθερίας. Γνωρίζουμε ότι βροντοφώναξε την απόφαση των Ελλήνων για Ελευθερία ή Θάνατο.

Χαρακτηριστικές είναι οι επισημάνσεις του Θεόδωρου Κολοτρώνη. Έλεγε ότι «όταν αποφασίσουμε να κάνουμε την επανάσταση, δεν συλλογιστήκαμε ούτε πόσοι είμαστε, ούτε πως οι Τούρκοι είναι πολλοί και κρατούν τα κάστρα, σαν βροχή έπεσε σε όλους μας ο πόθος για την ελευθερία και όλοι μαζί μικροί και μεγάλοι σε αυτόν τον κόσμο αποφασίσαμε να ελευθερωθούμε ή να πεθάνουμε».

Αυτή είναι η αλήθεια. Η επανάσταση του 1821 αποτελεί μία από τις ευγενέστερες και ιερότερες στιγμές της ευρωπαϊκής ιστορίας και συγκρίνεται με αυτήν στη Γαλλία, το 1789. Μόνο που η ελληνική επανάσταση είχε συγκινητικότερη διάσταση και υψηλότερα ιδανικά. Δεν ήταν απλά μια κοινωνική εξέγερση. Ήταν ξεσηκωμός πολιτικός, πολιτιστικός και με επίκεντρο τον άνθρωπο που διεκδικεί δικαιώματα, ελευθερία, ανεξαρτησία και δικαιοσύνη από έναν ανελέητο ζυγό.

Ποιος δεν μπορεί να θυμηθεί την Έξοδο του Μεσολογγίου και τα πάθη των ελεύθερων πολιορκημένων της ιερής πόλης, όπως αποκάλεσε τον κλήρο και το λαό ο Διονύσιος Σολωμός στο κορυφαίο ποιητικό σύνθεμά του. Από το ανθρώπινο επίπεδο, η εξιστόρηση αυτού του σημαντικού γεγονότος πήρε τη διάσταση του μυθικού.

Οι θυσίες σε Μεσολόγγι και Μανιάκι

Η θυσία των Ελλήνων στο Μεσολόγγι απέδειξε σε όλο τον τότε πολιτισμένο κόσμο ότι δεν υπάρχει πολυτιμότερο αγαθό από την ελευθερία. Κανείς δεν θα προσπαθήσει να ωραιοποιήσει καταστάσεις και να μην επισημάνει ότι στις κρισιμότερες στιγμές του Αγώνα, το 1824, η διχόνοια και οι εμφύλιες διαμάχες κόντεψε να τινάξει στον αέρα τον επικό αγώνα των Ελλήνων.

Ο άνισος αγώνας του Παπαφλέσσα με τους πολεμιστές του στο Μανιάκι και ο ηρωϊκός θάνατός τους στις 16 Μαΐου 1825 αποτέλεσε την ύστατη πράξη αυτοθυσίας ενός ανθρώπου που πίστεψε με όλη τη δύναμη της ψυχής του στην ιδέα της απελευθέρωσης.

Και ποιος θα περίμενε να επαναληφθεί με διαφορετικούς όρους έναν γεγονός ανάλογο με τη μάχη που έδωσε ο Λεωνίδας με τους «300» απέναντι στην πολεμική μηχανή του Ξέρξη. Μετά το πέρας της μάχης ο Ιμπραήμ ζήτησε επίμονα να μεταφέρουν ενώπιόν του τον νεκρό Παπαφλέσσα.

Όταν οι στρατιώτες τού έφεραν το ακέφαλο πτώμα του πελοποννήσιου οπλαρχηγού, διέταξε να τον στήσουν όρθιο πάνω σε ένα δέντρο. Αιώνες πριν, μετά τον θάνατο όλων των Ελλήνων στην μάχη των Θερμοπυλών ο Ξέρξης διέταξε να βρεθεί το άψυχο σώμα του Λεωνίδα. Μόλις βρέθηκε, ζήτησε να τον αποκεφαλίσουν και να το στήσουν όρθιο.

Ακόμα και η ιδέα αυτών των γεγονότων δείχνει ποιος είναι ο Έλληνας, ο οποίος στην πορεία των αιώνων παρέμεινε ρομαντικός, ονειροπαρμένος, αλλά και αγωνιστής που πολεμά λυσσαλέα. Στα εννιά χρόνια της Επανάστασης δόθηκε επικός αγώνας στο όνομα της ελευθερίας, παρά τις εμπλοκές «Μεγάλων Δυνάμεων» που υπολόγιζαν σε κέρδη από την απελευθέρωση και σε μια ιδιότυπη κηδεμονία ενός μικρού βασιλείου στην εσχατιά της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Τυπικά, η Ελλάδα έγινε πάλι ανεξάρτητο κράτος στις 3 Φεβρουαρίου 1830 όταν υπεγράφη το σχετικό Πρωτόκολλο του Λονδίνου.

Ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς, τό Βυζάντιο καί ἡ ἐποποιΐα 1912-13

Ὁ Κωστῆς Παλαμᾶς, τό Βυζάντιο καί ἡ ἐποποιΐα 1912-13

 Ἡ «Φλογέρα τοῦ Βασιλιᾶ»

11/9/2013

Κωνσταντῖνος Χολέβας- Πολιτικός Ἐπιστήμων

Ὁ ἑορτασμός τῶν 100 χρόνων ἀπό τούς νικηφόρους Βαλκανικούς Πολέμους τοῦ 1912-13 καί τήν ἀπελευθέρωση τῆς Ἠπείρου, τῆς Μακεδονίας, τῆς Κρήτης καί τῶν νησιῶν τοῦ Βορείου Αἰγαίου, μᾶς φέρνει στόν νοῦ τό ἐρώτημα: Ποιές ἦσαν οἱ πνευματικές ρίζες αὐτῆς τῆς μεγάλης ἐθνικῆς ἐξορμήσεως; Ποιός ἦταν ὁ ρόλος τῶν πνευματικῶν ἀνθρώπων πού βοήθησαν νά ξεπερασθεῖ ἡ ἐθνική κατάθλιψη μετά τήν πτώχευση τῆς χώρας ἐπί Χαρ. Τρικούπη τό 1893 καί τήν ἧττα ἀπό τούς Τούρκους τό 1897;

Κορυφαία θέση μεταξύ τῶν πνευματικῶν πατέρων τῆς νίκης κατέχει ὁ ἐθνικός μας ποιητής Κωστῆς Παλαμᾶς. Προετοίμασε τήν ἀνάσταση τοῦ Γένους ἐπαναφέροντας στό προσκήνιο τό Βυζάντιο-Ρωμανία καί προβάλλοντας τήν ἀδιάσπαστη ἱστορική συνέχεια τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Μία συνέχεια, ἡ ὁποία γιά ἐμᾶς τούς Ὀρθοδόξους Χριστιανούς δέν ἀντιμετωπίζεται μέ βιολογικά,-φυλετικά κριτήρια, ἀλλ΄ ὡς ἐνότητα πνεύματος, ὡς πολιτιστική συνέχεια, ὡς ἄρρηκτος ψυχικός δεσμός μεταξύ Ἀρχαίας, Βυζαντινῆς, Τουρκοκρατούμενης, Φραγκοκρατούμενης και Νεώτερης Ἑλλάδος.

Γιατί ενοχλεί (και ποιους) η πορεία του Ελληνισμού!

Γιατί ενοχλεί (και ποιους) η πορεία του Ελληνισμού!

Σεπτεμβρίου 17, 2013

Γράφει ο Κωνσταντίνος Χολέβας

Με σχολικά βιβλία, με τετράτομες Ιστορίες των Βαλκανίων τις οποίες χρηματοδοτούν διεθνείς χρηματιστές, με ψευδοϊστορικά ντοκιμαντέρ ιδιωτικών σταθμών και με άλλους τρόπους βάλλεται κατά τα τελευταία χρόνια η διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού. Ο στόχος όλων των επιθέσεων κατά του μαθήματος της Ιστορίας, κατά των ορθόδοξων Θρησκευτικών και κατά των Αρχαίων Ελληνικών δεν είναι απλώς η αλλαγή παιδαγωγικού προτύπου. Είναι η αποκοπή των Ελλήνων, και μάλιστα των νέων, από τις ρίζες και από το παρελθόν τους. Να είναι δέντρα χωρίς ρίζα, ώστε να λυγίζουν πιο εύκολα. Να μη γνωρίζουν την πραγματική τους καταγωγή, να μη μαθαίνουν για αρχαίους σοφούς, για βυζαντινά παλικάρια, για κλεφτουριά και νεομάρτυρες, ώστε να υποδουλώνονται ευκολότερα. Και οι υποδουλώσεις δεν είναι μόνο στρατιωτικού τύπου. Εχουν άλλοτε μορφή πολιτιστική, άλλοτε οικονομική, άλλοτε θρησκευτική.

Η συνέχεια του Ελληνισμού πρέπει να διατηρηθεί ως θησαυρός πολύτιμος, ώστε να εξέλθουμε νικητές από τη σημερινή μάχη με την κρίση. Για να μετατρέψουμε την κρίση σε ευκαιρία, για να σηκώσει κεφάλι ο λαός μας, που υποφέρει οικονομικά, κοινωνικά, πνευματικά. Στερείται υλικών αγαθών, αλλά επιπλέον στερείται προτύπων, ιδανικών. Για να επικρατήσει η ανθρωπιά σ’ αυτόν τον τόπο, χρειαζόμαστε το χριστιανικό μήνυμα της αλληλεγγύης, πρέπει να ξαναγίνουμε άνθρωποι κατά την αρχαιοελληνική έννοια. Οι άνω θρώσκοντες, αυτοί που ανεβαίνουν προς τα επάνω, που κοιτάζουν προς τον Θεό, που έχουν υψηλούς στόχους, ηθικούς και πνευματικούς. Η διαχρονική συνέχεια του Ελληνισμού, αρχαιότητα, Βυζάντιο, τουρκοκρατούμενος - φραγκοκρατούμενος και νεότερος Ελληνισμός, πρέπει να διδάσκεται σωστά σε μικρούς και μεγάλους. Μακριά από φανατισμούς και ιδεοληψίες. Ούτε θα γίνουμε ρατσιστές και εθνικώς αλαζόνες ούτε όμως θα υποκύψουμε στην ισοπεδωτική παγκοσμιοποίηση, στην εθνική μειονεξία, στην ηττοπάθεια.

Αρχαιότης και ιστορική συνέχεια του Ελληνικού Έθνους

Αρχαιότης και ιστορική συνέχεια του Ελληνικού Έθνους

Οκτώβριος 2000

   Φειδίας Ν. Μπουρλάς

   Ο ισχυρισμός ότι δεν υπήρχε η έννοια του έθνους πριν τον 18ο αι. και ότι τα έθνη είναι κατασκευή του δυτικού διαφωτισμού, είναι απαράδεκτος, ανιστόρητος και επικίνδυνος. (Και, ο ίδιος ο ισχυρισμός, επαν-εφεύρεση του... 20ού αιώνος (μετά την παλαιομαρξιστική πρώτη εφεύρεσή του), υποστηριζόμενη σήμερα εντόνως από την, επιθυμούσα την πολτοποίηση και εξουσιασμό των λαών, νέα τάξη πραγμάτων.)

   Εκείνο που εφευρέθηκε τότε στην Δύση ήταν το δυτικό εθνικό κράτος, όχι το έθνος, το οποίο υπήρχε από τότε που εμφανίστηκαν οι οργανωμένες κοινωνίες. (Και πάλι βέβαια έχουμε στην Ευρώπη και εθνικά κράτη αιώνες πριν τον Διαφωτισμό.)

   Αλλά και αν κάποια από τα σύγχρονα Ευρωπαϊκά έθνη σχηματίστηκαν και συνειδητοποιήθηκαν προσφάτως, αυτό ουδόλως έχει να κάνει με το Ελληνικόν, το οποίο είναι έθνος πανάρχαιο και συνείδησή του δεν απετέλεσε ο νεώτερος βρετανικός (με έμφαση στην γλώσσα), γερμανικός (με έμφαση στην φυλετική καταγωγή) ή γαλλικός (με έμφαση στην κοινή συνείδηση) εθνικισμός, αλλά η πορεία των χιλιετιών, η καταγωγή, ο πολιτισμός που οι χιλιετίες συσσώρευσαν και αφομοίωσαν στον λαό αυτόν. Επί τουρκοκρατίας π.χ. τα ανωτέρω στοιχεία εκφράστηκαν μέσω της θρησκείας, η οποία έτσι απετέλεσε βασικό στοιχείο εθνικού προσδιορισμού και διατηρήσεως της ιστορικής συνέχειας. Είναι προφανές λοιπόν ότι υπάρχει διαφορά με τα νεώτερα Ευρωπαϊκά έθνη.

   Το Ελληνικόν Έθνος υφίσταται, όπως μαρτυρεί η Μυθολογία, από καταβολής κόσμου και έχει θεια καταγωγή, από τους Ολύμπιους και λοιπούς θεούς, ημιθέους, ήρωες και γενάρχες και, πάνω απ' όλα, την Ελληνική Γη.

Η μετάβαση από την αρχαιότητα στο Βυζάντιο

Η μετάβαση από την αρχαιότητα στο Βυζάντιο

19 Φεβρουαρίου 2013

Το λάθος που γίνεται από τους περισσότερους όταν πάνε να συγκρίνουν αρχαία Ελλάδα και Βυζάντιο είναι ότι (ασυνείδητα) πιστεύουν πως ΟΛΗ η αρχαιότητα έμοιαζε με την Αθήνα του 5ου π.Χ. αιώνα, δίχως καμιά εξέλιξη ή αλλαγή στη νοοτροπία, και αυτό το ύφος συνεχίστηκε ως τον 3ο μ.Χ. αιώνα, οπότε ξαφνικά επικρατεί ο Χριστιανισμός και έρχονται τα πάνω κάτω.

Λόγω αυτής της αντίληψης περί συνέχειας, αρκετοί στρέφονται κατά του χριστιανικού Ελληνισμού, κατηγορώντας τον πως διέκοψε την "ομαλή ροή, και την πολιτισμική συνέχεια" της ελληνικότητας.

Αυτή η αντίληψη είναι παιδαριώδης και δείχνει το πόσο στατικά αντιλαμβάνονται ολόκληρες εποχές αυτοί οι άνθρωποι.

Η ελληνικότητα μετεξελίχθηκε: από την εποχή του Περικλή περάσαμε στην παρακμή των πόλεων-κρατών τον 4ο. π.Χ. αιώνα, μετά περάσαμε στην ελληνιστική εποχή, με τις οικουμενικές αυτοκρατορίες, για να καταλήξουμε στην "Οικουμένη" του Μάρκου Αουρέλιου και του Τραϊανού.

Από το κλασσικό, του πέμπτου αιώνα, ύφος, τεχνοτροπία και γλυπτική, περάσαμε, αφού τελειοποιήσαμε τον νατουραλισμό, μέσω της αλληλεπίδρασης με τον πολιτισμό και την τέχνη της Εγγύς Ανατολής, στην ελληνιστική τεχνοτροπία, και αργότερα, σε πιο αφηρημένες τεχνοτροπίες, όπου ο συμβολισμός έπαιζε το βασικό ρόλο. Θα ήταν παράξενο αν παραμέναμε κολλημένοι στον νατουραλισμό του 5ου και 4ου αι. για πάντα: κάποτε θα τον βαριόμασταν.

Ε, τον βαρεθήκανε λοιπόν και οι Έλληνες της ελληνιστικής και ρωμαϊκής εποχής και προχώρησαν σε μια τέχνη που ήταν πρόδρομος της χριστιανικής. Αυτό δε σημαίνει πως "πρόδωσαν την ελληνικότητα" για χάρη της ανατολικής τέχνης ή του χριστιανισμού. Σημαίνει πως είχε τελειοποιηθεί/εξαντληθεί η εκφραστική δυνατότητα της τεχνοτροπίας του πέμπτου π.Χ. αιώνα, και εκ των πραγμάτων η καθήλωση σε ξεπερασμένες μορφές τέχνης ήταν ανούσια. Επίσης, ο Χριστιανισμός δεν εμφανίστηκε "ξαφνικά" στον ελληνορωμαϊκό παγανιστικό κόσμο: το ελληνικό Δωδεκάθεο είχε ξεφτίσει και παρακμάσει ήδη από την ελληνιστική εποχή, και αργότερα, στην ρωμαϊκή εποχή η κύρια θρησκεία ήταν ο Μιθραϊσμός και άλλες ανατολίτικες δοξασίες, ενώ παράλληλα με τις "μεσσιανικές" θρησκείες (πριν τον χριστιανισμό) που άρχιζαν να κερδίζουν έδαφος, η φιλοσοφία έτεινε κι αυτή είτε στον αθεϊσμό είτε στον μονοθεϊσμό. Συνεπώς, όταν εμφανίστηκε ο Χριστιανισμός δεν ήταν εντελώς άσχετος με τις υπόλοιπες θρησκείες της εποχής, ούτε με το γενικότερο κλίμα που επικρατούσε στον ελληνικό κόσμο.

Θα ήταν παράξενο επίσης αν το πολιτικό σύστημα παρέμενε για πάντα η πόλη-κράτος: δεν γινόταν τα τεράστια κράτη της ελληνιστικής περιόδου να διοικηθούν με τον τρόπο που οι Αθηναίοι του 5ου π.Χ. αιώνα κυβερνούσαν την Αττική, με άμεση δημοκρατία και αγόρευση στην Πνύκα. Εκ των πραγμάτων ήταν πλέον αδύνατο αυτό το πράγμα στην ελληνιστική, την ρωμαϊκή ή την βυζαντινή εποχή, όπου τα κράτη ήταν αχανή. Οι σημερινοί "δημοκράτες" διανοούμενοι που κατηγορούν την Ρωμανία (το "βυζάντιο") ως αντιδημοκρατικό επειδή δεν γινόταν εκλογές, απλούστατα δεν κατανοούν πως δεν είναι δυνατόν σε κάθε εποχή να εφαρμοστούν τα ίδια συστήματα διακυβέρνησης. Και η αρχαία Αθήνα αν δημιουργούσε κράτος έκτασης ίσης με την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, γρήγορα θα εγκατέλειπε την άμεση δημοκρατία. Ήταν όλη η Αρχαιότητα Δημοκρατική; Ας μου πούνε, η Σπάρτη, η Ήπειρος, η Μακεδονία, η Κρήτη, οι Συρακούσες κ.ά. ήταν δημοκρατία; Ή ήταν λιγότερο ελληνικές από την Αθήνα; Γιατί τα κουκουλώνουν αυτά, παρουσιάζοντας μια αρχαιότητα "δημοκρατική";

Η ΡΩΜΑΝΙΑ (ΤΟ "ΒΥΖΑΝΤΙΟ") ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΑΤΑΛΗΨΗ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ

Όσοι νεοέλληνες κατακρίνουν το Βυζάντιο ως παρακμιακό απλώς παπαγαλίζουν την προκατάληψη του Γίββωνα, του Βολταίρου και του Μοντεσκιέ, οι οποίοι άλλωστε στην εποχή τους ούτε είχαν αρκετά "βυζαντινά" κείμενα στη διάθεσή τους ώστε να μελετήσουν αντικειμενικά την Αυτοκρατορία, ούτε όμως και είχε αναπτυχθεί η βυζαντινολογία επαρκώς. Ας προσέξουν αυτοί οι συμπατριώτες μου το παρακάτω: Λίγο τον έννοιαζε τον Άγγλο Γίββωνα αν σώθηκε το ελληνικό γένος από τις βαρβαρικές επιδρομές του μεσαίωνα, χάρη στην Αυτοκρατορία (έστω, με τα όποια ελαττώματα κάποιων Αυτοκρατόρων) που απέτρεψε τον εκγερμανισμό ή τον εξαραβισμό του ελλαδικού χώρου. Δεκάρα δεν έδινε ο ουμανιστής Βολταίρος που έβριζε το "Βυζάντιο", αν στον καιρό του εξακολουθούσε να μιλιέται η ελληνική γλώσσα στα βαλκάνια. Αυτό όμως έγινε χάρη στην "Βυζαντινή"Αυτοκρατορία.

Διότι αν δεν υπήρχε το Βυζάντιο να αποκρούσει την 4ετή (!) πολιορκία της Πόλης από τους Άραβες στα 717, αυτοί θα είχαν κατακτήσει τα Βαλκάνια, την Κεντρική Ευρώπη, και όχι μόνο, και αφού δεν υπήρχε άλλο ισχυρό κράτος ν’αντισταθεί, με τη φόρα που είχαν, θα είχαν εξισλαμίσει κι εξαραβίσει όλη την Ευρώπη.

Τους νεοέλληνες όμως όλα αυτά τους νοιάζουν και τους καίνε, και δε πρέπει να είναι τόσο αφελείς, ώστε να συμμερίζονται τις απόψεις των βολεμένων ξένων.

Ο όρος "παρακμή" συχνά δεν είναι παρά το άλλοθι για τη νωθρότητα του ιστορικού ή του ερευνητή, ο οποίος απλούστατα δεν έχει καμιά όρεξη να ασχοληθεί με τον Προκόπιο γιατί του αρέσει περισσότερο ο Θουκυδίδης – μια νωθρότητα που δεν αφήνει τον ιστορικό να σκεφτεί ποια πρέπει να είναι η φύση μιας τέτοιας παρακμής που διαρκεί χίλια και περισσότερα χρόνια.

Τελικά, ο όρος "παρακμή" για το Βυζάντιο είναι αδύνατο να αντικρουστεί διότι τον χαρακτηρίζει τέτοια αυθαιρεσία που δεν μπορεί να την καταπολεμήσει κανείς με λογικά επιχειρήματα.

Νομίζω πως για να κρίνει κανείς σωστά ένα κράτος ή ένα λαό μιας συγκεκριμένης εποχής θα πρέπει να συγκρίνει τις πράξεις του με τις πράξεις των λαών τις ίδιας εποχής, ώστε να διαπιστώσει αν ήταν πολιτισμένο ή όχι. Δεν έχει νόημα π.χ. να συγκρίνεις τη βυζαντινή εποχή με την σημερινή όσον αφορά το ζήτημα π.χ. των ανθρώπινων δικαιωμάτων, διότι δεν ξέρεις την πιθανή εξέλιξη του βυζαντίου από τον 15ο ώς τον 20ο αιώνα.