Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ε´ - Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΘΕΙΣΑ ΑΛΛΟΙΩΣΙΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ε´ - Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΘΕΙΣΑ ΑΛΛΟΙΩΣΙΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Πρωτοπρ. Θεόδωρος Ζήσης



1. Ο Σταυρός του Χριστού

Τον Σταυρό του Κυρίου προβάλλει σήμερα η Εκκλησία εις προσκύνησιν για να μας ενισχύσει στην πορεία προς το Πάσχα. Από την εξουθένωση και την καταισχύνη του Σταυρού επήγασε το χαρμόσυνο μήνυμα της Αναστάσεως. Συντρίβονται τα ανθρώπινα κριτήρια, οι ανθρώπινες εκτιμήσεις και αξιολογήσεις με το Σταυρό του Χριστού^. ό,τι φαίνεται σκάνδαλο, μωρία και ανοησία και καταφρόνια αποδεικνύεται δύναμη, σοφία, αγιασμός και δόξα. Το ξύλο της ντροπής και της αισχύνης, πάνω στο οποίο άφηναν την τελευταία τους πνοή οι μεγαλύτεροι λησταί και κακούργοι, μεταβάλλεται σε σύμβολο και όργανο αγιασμού και δόξης. Μ’ αυτόν εκφράζουμε οι Χριστιανοί την πίστη μας σημειώνοντάς τον στο στήθος μας, αυτόν δίνουμε σαν φυλακτό στα αγαπημένα μας πρόσωπα, αυτός κοσμούσε και κοσμεί τα σκήπτρα των βασιλέων και τις μίτρες των αρχιερέων, αυτός θρονιάζεται στις κορυφές των ναών. Είναι το ακαταμάχητο όπλο εναντίον των αντιθέων δυνάμεων, η δόξα των αγίων της Εκκλησίας.

ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΕΠΕΙΓΟΝΤΩΣ ΕΝΑΝ ΠΟΥΤΙΝ ΚΑΙ.... ΕΝΑΝ ΧΡΥΣΑΝΘΟ...

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ - Ο ΕΘΝΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ 8-9-2008 Γράφει ο κ. ΣΤΑΘΗΣ ΠΕΛΑΓΙΔΗΣ Καθηγητής Πανεπιστημίου Δ. Μακεδονίας Ο τίτλος φαίνεται ευρύτερος του πραγματικού. Διότι ο Μητροπολίτης Τραπεζούντος και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ, συνήθως είναι γνωστός ως Ιεράρχης και Εθνάρχης των Ποντίων, όχι όλων των Ελλήνων. Με την παρούσα εισήγηση θα επιχειρήσω να δείξω και να τεκμηριώσω τη λαμπρή ιεραρχική και εθναρχική του δραστηριότητα (αυτά τα δύο δεν ξεχωρίζουν) πολύ πέραν των ορίων του Πόντου και της κυρίως Ελλάδος, σε χρονικό διάστημα που ξεπερνά το μισό αιώνα. Είναι δύσκολο να ξεχωρίσει κανείς την εκκλησιαστική από την εθνική δραστηριότητα ενός Ιεράρχη. Στην περίπτωση όμως του Χρύσανθου θα λέγαμε άνετα ότι οι δύο ιδιότητες λειτουργούν ως παράλληλες και παραπληρωματικές εκλάμψεις μιας χαρισματικής και ταλαντούχου προσωπικότητας, κατά τρόπο που η εθνική εξαγιάζεται δια της εκκλησιαστικής, ενώ η εκκλησιαστική ενεργοποιείται δια της εθνικής.

Ὁ πράκτορας τοῦ Ναπολέοντα Κοραῆς κατά τῆς Ρωμηοσύνης καί ἡ "Ἑλληνική Νομαρχία"

Ὁ πράκτορας τοῦ Ναπολέοντα Κοραῆς κατά τῆς Ρωμηοσύνης καί ἡ "Ἑλληνική Νομαρχία"

18 Ιουλ 2013

Αὐτός εἶχε στό ἐπιτελεῖο του μεταξύ ἄλλων τόν Ρήγα Βελεστινλή καί τόν Ἀδαμάντιο Κοραή. Ὁ Ρήγας πρόσφερε σχέδιο Ἐπαναστάσεως καί ἱδρύσεως ἐλεύθερης Ρούμελης/Ρωμανίας, πού θά εἶχε τήν Κωνσταντινούπολη ὡς πρωτεύουσα ὅλων τῶν Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν, πού ἀποτελοῦσαν τό μιλιέτ τῶν Ρωμαίων, ἀλλά καί τῶν Μουσουλμάνων.

Κατ' ἐντολήν ὅμως τοῦ Ναπολέοντα, ὁ Κοραής ἐργάσθηκε γιά τήν ἀνατροπή τῶν σχεδίων τοῦ Ρήγα, ἔργο πού συντελέσθηκε διά ψηφίσματος τῆς Γ΄ Ἐθνικῆς Συνελεύσεως τοῦ 1927. Μέ αὐτό, ἀναγνωρίζονταν ὡς θεμελιώδη τά "ἄριστα συγγράμματα", οἱ "λόγοι" καί οἱ "παραγγελίες" τοῦ Κοραῆ. Ἀσφαλῶς οἱ πληρεξούσιοι πού γνώριζαν τίς παραγγελίες αὐτές ἦταν λίγοι, ἐπειδή ψήφισαν.

Ὅταν γραφόταν ἡ παροῦσα μελέτη, δέν ἦταν ἀκόμα αἰσθητό, ὅτι στά ξένα κέντρα ἀποφάσεων, σχεδιάσθηκε ὄχι μόνο ἡ κατάργηση τῆς Ρωμηοσύνης, ἀλλά καί ἡ ἀλλοίωση τῆς Ὀρθοδοξίας κατά τά πρότυπα τῶν δυτικῶν. Σήμερα, παραδόξως, ἡ ἔρευνα ὁδηγεῖ στόν Ναπολέοντα καί τό ἐπιτελεῖο του, ὡς ἀρχιτέκτονες τῶν ἐνεργηθέντων. 

Ρουμ Μιλέτι

«Ρουμ Μιλέτι»: Σύντομη αναφορά στην Ιστορία των Ορθοδόξων κοινοτήτων υπό την Οθωμανική κυριαρχία (1453-1821)

γράφει ο Steven Runciman

Η απώλεια της ελευθερίας είναι η σκληρότερη μοίρα για ένα λαό. Για τους Έλληνες, η ‘Aλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453 ήταν μια τραγωδία χωρίς προηγούμενο, που σημάδεψε το τέλος του Βυζαντίου, της χριστιανικής Αυτοκρατορίας της Ανατολής, και την αρχή της σκλαβιάς. Όπως αποδεικνύει εκ των υστέρων η ιστορία, το Βυζάντιο ήταν καταδικασμένο, βαρύτατα άρρωστο για να μπορέσει να αναρρώσει. Ακόμη και αν οι ηρωικοί υπερασπιστές της πόλης είχαν κατορθώσει το 1453 να αναγκάσουν τους Τούρκους να άρουν την πολιορκία, θα επιτύγχαναν μόνο μια μικρή ανάπαυλα. Οι Τούρκοι σύντομα θα επιχειρούσαν μια ακόμη έφοδο. Άραγε η χαριστική βολή την οποία κατέφεραν εναντίον του Βυζαντίου αποτελούσε όντως μια τόσο μεγάλη καταστροφή; Ο ελληνικός κόσμος ήταν ήδη διασπασμένος· και οι Έλληνες που ζούσαν υπό ξένη κυριαρχία, τουρκική η ιταλική, ήταν περισσότεροι από αυτούς που ζούσαν ελεύθεροι. Μήπως ήταν καλύτερα να υποταχθούν σε μια δύναμη που θα τους επανένωνε, ακόμη και υπό συνθήκες σκλαβιάς; Ποια ήταν η εναλλακτική λύση;



Υπήρχαν κάποιοι στο Βυζάντιο που έλπιζαν ότι οι Δυτικές Δυνάμεις θα μπορούσαν να επέμβουν για να σώσουν τη χριστιανική Αυτοκρατορία. Οι Δυτικοί όμως θα ήθελαν να συνεργαστούν; Και αν ναι, θα ήταν αποτελεσματικοί; Οι ονομαζόμενες Σταυροφορίες της Νικοπόλεως και της Βάρνας είχαν καταδείξει ότι τα στρατεύματα τους δεν μπορούσαν να συναγωνιστούν τον ικανότατο και εκσυγχρονισμένο τουρκικό στρατό. Επιπλέον, η δυτική βοήθεια θα ερχόταν μόνο αν η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης υποτασσόταν στην εξουσία της Εκκλησίας της Ρώμης. Μερικοί αξιωματούχοι θεωρούσαν ότι άξιζε να πληρωθεί ένα τέτοιο τίμημα· και αρκετοί διανοούμενοι πίστευαν ότι ο βυζαντινός πολιτισμός θα έπρεπε να συγχωνευθεί με τον δυτικό.

Αλλά ο μέσος Βυζαντινός, με ζωντανές τις αναμνήσεις του 1204, δεν θα ανεχόταν ποτέ κάτι τέτοιο. Αν το Βυζάντιο έμελλε να χαθεί, ας χανόταν με την Ορθοδοξία του αλώβητη (1).

Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΙΔΕΑ

Η ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΚΗ ΙΔΕΑ

12 Μαΐου 2013

Ρωμανού  Ξενοφάνουc  Ανδρούτσου*

“Οι Έλληνες έκαμαν μία άφρονη ενέργεια και έχασαν ολόκληρη αυτοκρατορία”   (A.J. Toynbee, Studies of History τ.β’, London 1962, σελ 222).

Με αυτήν την άποψη, συμφωνεί και ο πολύς Μακρυγιάννης, όταν λέει: ‘(την πατρίδα) Εβγιαστήκαμεν και την πήραμεν είς τον λαιμό μας’ («Απομνημονευματα», σ. 356)  καθώς και ‘Κάλλιο να καθόμαστε με εκείνο τον βασιλέα (σ.σ: τον Σουλτάνο!!) και είχαμε και την τιμή μας και βαστούσαμε και την θρησκεία μας, κι’ όχι τοιούτως, οπού καταντήσαμεν’”» (όπ.πρ., σ. 459).

Η αυτοκρατορική ιδέα -  “το ευρύ Γένος” – ήταν η μόνιμη και αμετάτρεπτη ιδεολογία της Ρωμαίικης Εθναρχίας, του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το οποίο συνέχιζε στην πράξη τη “Βυζαντινή” αυτοκρατορία. Γι’ αυτό και εξηγούνται οι αρχικοί δισταγμοί του για επανάσταση των «Ελλήνων» στην ελλαδική επαρχία, διότι το Φανάρι γνώριζε καλά τα σχέδια του Ναπολέοντος, αλλά και των ευρωπαϊκών ανακτοβουλίων. Η προϊούσα κατάπτωση της Οθωμανικής εξουσίας ήταν αισθητή στις αρχές του 19^ου αιώνα και η Εθναρχία γνώριζε, ότι η αυτοκρατορία περιερχόταν, αργά αλλά σταθερά, στα χέρια των Ρωμηών. Γι’ αυτό ήδη από τα τέλη του 18^ου αιώνα είχε διατυπωθεί η θέση, ότι η αυτοκρατορία θα μεταστοιχειωνόταν σε ελληνική – Ρωμαϊκή με την εκ των έσω μεταλλαγή της. Οι Χριστιανοί (Ρουμ και Αρμένοι) ήταν, άλλωστε, περίπου 20 εκατομμύρια, ενώ οι Τούρκοι δεν ξεπερνούσαν τα 8. Όσο κι αν φαίνεται, λοιπόν, μη ρεαλιστική η προσδοκία της Εθναρχίας, έναντι της Εθνικής Ιδέας, η Εθνικιστική επανάσταση των Νεοτούρκων (κατά των άλλων εθνοτήτων) βεβαιώνει το αντίθετο!

Ἰωάννης Καποδίστριας καὶ Ῥωμηοσύνη

Ἰωάννης Καποδίστριας καὶ Ῥωμηοσύνη

π. Γεώργιος Μεταλληνός  

Το παρακάτω κείμενο είναι, ουσιαστικά, μία περίληψη της μελέτης για τον Ι. Καποδίστρια του π. Γ. Δ. Μεταλληνού, όπως αναφέρεται στο βιβλίο του «Ελληνισμός Μαχόμενος». Ελληνισμός Μαχόμενος, Eκδόσεις Τήνος, Αθήνα 1995

Επιμέλεια - προσαρμογή - προσθήκες: Θωμάς Δρίτσας

Πολλοί έχουν πει πως ο Καποδίστριας ήταν ένας Ευρωπαϊστής, ένας άνθρωπος που «ήθελε να μετατρέψει τους Ρωμηούς σε Έλληνες», ισχύει όμως κάτι τέτοιο;

Το 1819 γράφει στον Πατέρα του: «Είναι έργον μοναδικόν της προστασίας του Θεού και των θαυματουργών Αγίων που αναξίως επεκαλέσθην με δάκρυα ειλικρινούς καρδίας και αφοσιωμένης» προσθέτοντας την φράση: «Πίπτων εις τους πόδας του Θαυματουργού Αγίου μας και της Αειπαρθένου Πλατυτέρας (=Θεοτόκου)»[1] Είναι έκδηλη η ησυχαστική του συνείδηση (βλ. τις σημειωμένες φράσεις) σε ένα ιδιωτικό γράμμα που του επιτρέπει να αποκαλύψει τα μύχια της καρδιάς του. Είναι δε γεγονός ότι έβλεπε την ιστορική ύπαρξη του Γένους ζυμωμένη με την πίστη.

Οπλα αντίστασης και επιβίωσης της ᾽Ορθοδοξίας στα χρόνια της Τουρκοκρατίας

Οπλα αντίστασης και επιβίωσης της ᾽Ορθοδοξίας στα χρόνια της Τουρκοκρατίας

18 Μαρτίου 2013

Γράφει ο Αστέριος Αργυρίου - Ομότιμος Καθηγητής - Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου

Η άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους, στις 29 Μαΐου 1453,  σήμαινε την πλήρη και οριστική κατάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και την υποταγή στους Μουσουλμάνους όλων των χριστιανικών λαών της Ανατολής, εκτός από τους Ρώσους. « Εάλω η Πόλις».

Η θλιβερή αυτή είδηση είχε ξαπλωθεί σαν φύσημα τρομερού ανέμου στα πέρατα της γης• και τα κύματα της θαλάσσας είχαν αποθέσει το θλιβερό μήνυμα σ᾽ όλα τα παράλια της Μεσογείου. Πράγματι, η αγγελία της Άλωσης είχε προκαλέσει βαθιά συγκίνηση σε όλους τους λαούς. Θεωρήθηκε σαν ένα κοσμογονικό γεγονός στο οποίο έπρεπε να δοθεί μια ερηνεία. Και οι ερμηνείες υπήρξαν όντως πολλές και αντιθετικές, τόσο από μέρους των ᾽Ορθοδόξων όσο και από μέρους των Λατίνων και των Τούρκων.

Οι ᾽Ορθόδοξοι παραδέχονταν οτι είχαν παραμελήσει τα θρησκευτικά τους καθήκοντα και είχαν αμαρτήσει έναντι του Θεού.  Για το λόγο αυτό, ο Θεός είχε επεμβεί στον ρουν της Ιστορίας και είχε τιμωρήσει τους Βυζαντινούς.

Ωστόσο η θεία τιμωρία είχε στόχους παιδαγωγικούς. Ο Θεός επεδίωκε τη μετάνοια των πιστών του δούλων και την επιστροφή τους κοντά Του. Ο υπόδουλος ορθόδοξος λαός εκαλείτο λοιπόν να μετανοήσει και να επιστρέψει κοντά στο Θεό.

Τότε Αυτός θα επενέβαινε και πάλι στην Ιστορία για να απελευθερώσει τον περιούσιο λαό Του και να τον αποκαταστήσει και πάλι στην παλιά του δόξα.

Οι θεμελιώδεις αυτές ιδέες (αμαρτία, τιμωρία, μετάνοια, αποκατάσταση), που η χριστιανική θεολογία επρέσβευε ανέκαθεν, αποκτούν υπαρξιακή σημασία κάτω από τις νέες συνθήκες ζωής• υπαγορεύουν τη στάση, τη σκέψη και τη δράση τόσο του υπόδουλου λαού όσο και της ιθύνουσας τάξης.

Καθόλη την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι ιδέες αυτές θα αποτελέσουν το κέντρο, τον πυρήνα, της θρησκευτικής σκέψης και της πνευματικής ζωής των ορθοδόξων ραγιάδων, θα κατευθύνουν τη θρησκευτικότητα και την πνευματικότητα τόσο των ατόμων όσο και του συνόλου. ᾽Επίσης θα βρεθούν στο επίκεντρο όλων των ιδεολογικών και εθνικοθρησκευτικών ρευμάτων και επαναστατικών κινημάτων. Και το σπουδαιότερο, θα βοηθήσουν τους διάφορους ορθόδοξους λαούς που ζουν κάτω από τον τουρκικό ζυγό να αποκτήσουν σιγά σιγά τη συνείδηση ότι συνιστούν ένα έθνος, το έθνος των Ορθοδόξων, σε αντίθεση με το έθνος των Λατίνων και το έθνος των Τούρκων• ότι αποτελούν το γένος των ευσεβών έναντι του γένους των δυσεβών και του γένους των ασεβών• ότι είναι το γένος των πιστών σε αντίθεση με το γένος των αιρετικών και το γένος των απίστων.

Η ορθόδοξη αυτή συνείδηση γεννιέται, από τη μια μεριά στα πλαίσια της νέας εκκλησιαστικής και πολιτικοκοινωνικής οργάνωσης των ραγιάδων, από την άλλη μεριά κάτω από τις νέες θρησκευτικές και οικονομικές συνθήκες διαβίωσής τους.

Καλλιεργείται δε, τρέφεται, συντηρείται και δραστηριοποιείται χάρη στη λειτουργική ζωή, χάρη στη θρησκευτική και θύραθεν παιδεία, χάρη στην ανάπτυξη της κοινωνικής αλληλεγγύης μεταξύ των διαφόρων τάξεων και λαών της υπόδουλης ᾽Ορθοδοξίας. Κι αυτά υπήρξαν ακριβώς τα όπλα με τα οποία οι ραγιάδες μπόρεσαν να αντισταθούν στις νέες αφόρητες συνθήκες ζωής, να αγωνιστούν ενάντια στους διάφορους εχθρούς, να διατηρήσουν τη γλώσσα τους, την πίστη τους και την πολιτισμική τους ταυτότητα, να οδεύσουν προς την επανάκτηση της ελευθερίας τους.

Με αυτά τα όπλα αντίστασης και διαβίωσης των ραγιάδων θα ήθελα να ασχοληθώ εδώ.

Το ανολοκλήρωτο ’21

Το ανολοκλήρωτο ’21

ΠΟΙΟ ΗΤΑΝ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ 21 ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΡΩΜΗΟΣΥΝΗΣ

ΓΙΑΤΙ ''ΕΠΕΤΡΑΠΗ'' Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΙΣ ΤΟΥ 21

26 ΜΑΡΤΊΟΥ 2013

π. Γεώργιος Μεταλληνός

ΑΠΟ χρόνια δουλεύω αὐτό τό θέμα¹ καί ἔχει συγκεντρωθεῖ ἕνα τεράστιο ὑλικό, ἀρχειακό, ἀδημοσίευτο ἤ καί δημοσιευμένο. Σκοπός τοῦ κειμένου αὐτοῦ εἶναι νά λειτουργήσει ὡς πρόκληση στούς ἀγαπητούς μας ἀναγνῶστες. Εἶναι βέβαιο, ὅτι θά δημιουργηθοῦν ὄχι μόνο εὔλογες ἀπορίες, ἀλλά καί ἀντιδράσεις, διότι τό κείμενο συμβάλλει στην ὑπέρβαση τῆς «σιδερωμένης» ἱστορίας, πού θά ᾽λεγε καί ὁ ἀείμνηστος Μακρυγιάννης, ἡ ὁποία διδάσκεται καί ἀναπαράγεται στή σχολική μας ἐκπαίδευση. Ἀλλ᾽ αὐτό εἶναι φυσική ἀπόληξη τῆς εὐρωπαϊκῆς ἀναγνώσεως τῆς ἱστορίας μας. Χρειάζεται γι᾽ αὐτό καί ἡ ρωμαίικη-ἑλληνορθόδοξη ἀνάγνωσή της, ἐπί τῇ βάσει τῶν πηγῶν, πού ὄχι μόνο ὑπάρχουν, ἀλλά εἶναι καί πλούσιες. Μιά τέτοια ἀνάγνωση εἶχε πραγματοποιήσει ὁ μακαριστός π. Ἰωάννης Ρωμανίδης († 2001), καί ἀντιμετωπίσθηκε ἀπό κάποιους μέ βιαιότητα καί κακία, διότι ἐτάραξε τά λιμνάζοντα ὕδατα τῆς καθιερωμένης ἱστοριογραφίας, ἀλλά καί τῆς πολιτικῆς ἀκαμψίας. Σήμερα ὅμως ἴσως εἶναι εὐνοϊκότερες οἱ ἐθνικοκοινωνικές συνθῆκες, γιά νά ἐπαναληφθεῖ τό ἐγχείρημα ἐκείνου. Διότι ἡ Εὐρώπη, στήν ὁποία εἴχαμε ἐναποθέσει «τήν πᾶσαν ἐλπίδα» μας, ἀπεκάλυψε (καί στήν ἐποχή μας) τό ἀληθινό πρόσωπό της.