ΣΚΙΑΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 1863 -1922 ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

(Απόσπασμα από την) Παγκόσμια Ιστορία  και (ιδιαίτερα) Ελληνική κατά τον 20ό αιώνα - Ελευθέριος Βενιζέλος

του Φ. Κ. Βώρου

Α´ ΜΕΡΟΣ

Ε΄. Το Πολιτειακό  Ζήτημα  με απρόβλεπτες  συνέπειες

Οι ρίζες του ζητήματος συνδέονται με τον ίδιο το θεσμό της βασιλείας,  ιδιαίτερα  με  την  «επιλογή»  - « άφιξη»  της  δυναστείας  των Glücksburg (1863) και το σχετικό διπλωματικό παρασκήνιο της εποχής.26

Όξυνση προκάλεσαν έπειτα οι σχέσεις του Γεωργίου Α΄ με τον Χαρίλαο Τρικούπη τον καιρό τού «Τις πταίει»,  1875. ( Το «Τις πταίει»  ήταν άρθρο του Χαριλάου Τρικούπη στην εφημερίδα «Καιροί»,  με το οποίο μεμφόταν το βασιλιά για ουσιαστική ανάμειξη στην πολιτική ζωή της χώρας, αντίθετη προς την έννοια του πολιτεύματος, της Συνταγματικής  Μοναρχίας,  όπου ο βασιλιάς βασιλεύει, αλλά δεν κυβερνά. Και όταν γίνονται εκλογές, ο βασιλιάς είναι υποχρεωμένος να καλέσει για Πρωθυπουργό πρώτα αυτόν που πρώτευσε στις εκλογές. Η διένεξη κατέληξε στην «Αρχή της Δεδηλωμένης», σύμφωνα με την οποία ο βασιλιάς δεσμευόταν να αναθέτει την Πρωθυπουργία στον πολιτικό αρχηγό που είχε «δεδηλωμένη» στήριξη στη Βουλή, σύμφωνα με τη δύναμη των Κομμάτων).

Περισσή  συγκίνηση  -  αγανάκτηση  εις  βάρος  της  βασιλείας  προκλήθηκε από τη δίωξη και καταδίκη του Ρόκκου  Χοϊδά για (δήθεν) εξύβριση του Γεωργίου Α΄. Ουσιαστικά ο θαρραλέος και μαχητικός ιδεολόγος του  σοσιαλισμού είχε ασκήσει, με άρθρα του στην εφημερίδα «Ραμπαγάς», κριτική στο βασιλιά, το διάδοχό του και τους πρίγκιπες και αυλοκόλακες για συμπεριφορές μη δημοκρατικές.

Ειδικότερα,  ο  Ρόκκος  Χοϊδάς  ασκούσε  κριτική  (με  αρθρογραφία στην εφημερίδα «Ραμπαγάς»,  το 1888) που μπορεί να συνοψιστεί στα ακόλουθα:

Η κριτική του χαρακτηρίστηκε από την πλευρά του βασιλιά και των συνηγόρων του υβριστική. Τον παρέπεμψαν στο Κακουργιοδικείο να δικαστεί για «εξύβριση». Στο δικαστήριο απολογήθηκε υπερασπίζοντας τις ιδέες του και υποστηρίζοντας ότι ασκούσε κριτική για τα ατοπήματα του βασιλιά και όχι εξύβριση.

Καταδικάστηκε (1889) σε τριετή φυλάκιση και τον έστειλαν στις φυλακές Χαλκίδας, όπου επίσης αρνήθηκε «συμβουλήν» να προβεί «εις δήλωσίν τινα υπέρ του στέμματος». Εκεί πέθανε περήφανος στις 3 του Μάη 1890. Η αναγγελία του θανάτου του προκάλεσε συγκίνηση για τον άδικα κυνηγημένο Ρόκκο, οργή για τον αγγλοκίνητο βασιλιά29. Δικάστηκε, νομίζω άδικα, και καταδικάστηκε (Μάη του 1889) ακόμη πιο άδικα.

Η περιπέτειά του είχε προκαλέσει βαθιά συγκίνηση στην κοινή γνώμη. Αυτονόητο ότι όλα αυτά μείωναν το γόητρο του βασιλιά και την αφοσίωση των υπηκόων του στο θεσμό30.

Έπειτα ήρθε η εκ μέρους του Γεωργίου Α΄ εκμετάλλευση της «πτώχευσης» (τον καιρό του Τρικούπη). Ο βασιλιάς, που είχε ενημερωθεί από τον Πρωθυπουργό για τη φθίνουσα πορεία της οικονομίας, δε συμφώνησε μαζί του για τη σύναψη νέου δανείου (προς κάλυψη άμεσων υποχρεώσεων του Κράτους), αλλά έσπευσε να στείλει τηλεγράφημα προς τον οικονομικό πράκτορά του στο Λονδίνο να πουλήσει τις δικές του μετοχές (ελληνικά χρεόγραφα), ώστε να μη ζημιώσει αυτός, ο βασιλιάς, από την πτώχευση του λαού του! Οι άνθρωποι του Τηλεγραφείου αποκρυπτογράφησαν το  κρυπτογραφημένο  μήνυμα  και  το  διαβίβασαν  στον Πρωθυπουργό,  ο  οποίος  επισκέφτηκε  τον  «μεγαλειότατο»  να…τον «συγχαρεί». Και, πάντως, το μήνυμα του βασιλιά και τη συμμόρφωση του πράκτορά του στο Λονδίνο τα ερμήνευσαν σωστά οι άνθρωποι του Χρηματιστηρίου: αφού ο βασιλιάς πουλάει τις μετοχές του, κάτι ετοιμάζεται. Έτσι άρχισε η κατάρρευση των ελληνικών χρεογράφων στο Χρηματιστήριο του Λονδίνου31. Άρχισε από εκεί η πτώχευση.