Το νόημα της ελληνικής
ταυτότητας
22 Αύγουστος 2012
Με αφορμή την 3η έκδοση του εξαντλημένου βιβλίου του Θεόδωρου Ι.
Ζιάκα «Αυτοείδωλον εγενόμην…» (Εκδόσεις Αρμός), αναδημοσιεύουμε εδώ τον Πρόλογό
του.
Πιστεύω
ότι η Ελλάδα προσεγγίζει το σημείο εκείνο της ωριμότητας
που θα της επιτρέψει ν’ αντικρίσει, χωρίς προκατάληψη και με τρόπο
ενιαίο, όλες τις παραδόσεις, αρχαίες, μεσαιωνικές και νέες.
Γ. Σεφέρης
Το ζητούμενο της έρευνάς μας
είναι το νόημα της ελληνικής ταυτότητας.
Για να φτάσουμε σ’ αυτό έπρεπε
να δημιουργήσουμε ορισμένες βασικές προϋποθέσεις.
Η πρώτη ήταν να εξασφαλίσουμε τη νομιμότητα
του ζητουμένου. Το προηγούμενο βιβλίο
διατύπωσε την αναγκαία προς τούτο «γενική θεωρία».
Απέδειξε, δηλαδή, ότι είναι δυνατή η ύπαρξη διαπολιτισμικής εθνικής συνέχειας.
Ότι, με άλλα λόγια, έχουν νόημα οι εξής δύο υποθέσεις: α) ότι υπάρχει εθνική
ταυτότητα και β) ότι μπορεί η εθνική ταυτότητα να έχει διαχρονική συνέχεια, όχι
μόνο εντός του αυτού πολιτισμού, αλλά και μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών.
Αυτό όμως ήταν το ήμισυ του
ζητουμένου. Διότι η γενική θεωρία αποδεικνύει απλώς ότι η υπόθεση περί υπάρξεως
διαπολιτισμικής ελληνικής ταυτότητας δεν είναι παράλογη, είναι θεωρητικά νόμιμη
και θα μπορούσε να ισχύει. Δεν αποδεικνύει όμως ότι πράγματι ισχύει. Κι αυτό
διότι υπάρχουν συγκεκριμένα ιστορικά χάσματα (Αρχαιότητα-Βυζάντιο και
Βυζάντιο-Νεωτερικότητα), τα οποία πρέπει να γεφυρωθούν, με συγκεκριμένες
απαντήσεις: να μελετηθούν και από τη μελέτη τους να εξαρτηθεί η τελική
απάντηση. Χρειαζόταν, με άλλα λόγια, μια «ειδική θεωρία», μια «ειδική εισαγωγή
στο αίνιγμα της ελληνικής ταυτότητας». Κι αυτήν ακριβώς επεξεργάζεται το παρόν
έργο.
