Οι
σταλινικές διώξεις των Ελλήνων της Σοβιετικής Ένωσης
10/02/2009
του
Βλάση Αγτζίδη
Μια από τις πλέον άγνωστες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, αποτελούν
οι διώξεις κατά των Ελλήνων της Σοβιετικής Ένωσης που ξεκινούν το 1937 και
τερματίζονται το 1949, με τη μαζική και βίαιη μεταφορά της πλειονότητας των
ελληνικών πληθυσμών του Καυκάσου στην Κεντρική Ασία.
Οι
πολυάνθρωπες ελληνικές κοινότητες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, υπήρξαν καρπός
της πανάρχαιας ελληνικής παρουσίας στον παρευξείνιο χώρο και της έντονης
ρωσοτουρκικής αντιπαράθεσης, που καθόρισε και την τελική μορφή της περιοχής
αυτής. Η οριστική διαμόρφωση της φυσιογνωμίας των ελληνικών κοινοτήτων
συμπίπτει με τη Μικρασιατική Καταστροφή, όταν χιλιάδες πρόσφυγες από το
Μικρασιατικό Πόντο κατακλύζουν τις ρωσικές περιοχές. Η άρνηση των κυβερνήσεων
της Ελλάδας μετά το 1928, να επιτρέψουν την κάθοδο των προσφύγων αυτών -κάτι
που ήταν επιβεβλημένο, εφόσον οι πρόσφυγες αυτοί καλύπτονταν από τη Συνθήκη της
Λωζάννης- οδήγησε στον εγκλωβισμό τους στη σοβιετική επικράτεια.[3]
Οι
Έλληνες της Σοβιετικής Ένωσης, ακολούθησαν και συμμετείχαν σε όλες τις φάσεις
του πρωτότυπου σοβιετικού πειράματος. Απόλαυσαν τους καρπούς της Νέας
Οικονομικής Πολιτικής και της πολυπολιτισμικής αντίληψης που επικράτησε κατά
την πρώτη περίοδο της Σοβιετικής Ένωσης. Δημιούργησαν πλήρες δίκτυο ελληνικής
παιδείας, θεατρικές ομάδες, εκδοτικούς οίκους, εξέδοσαν πλήθος ελληνικών
εντύπων, συνέστησαν Αυτόνομες Ελληνικές Περιοχές στα πλαίσια του σοβιετικού
διοικητικού συστήματος και ανέπτυξαν μιαν ιδιαίτερη ελληνική γραμματεία και
έναν αυτόνομο ελληνικό λόγο. Υπέστησαν όμως με οδυνηρό τρόπο τις
συνέπειες της βίαιης κολεκτιβοποίησης και, στη συνέχεια, της εκρωσιστικής,
αφομοιωτικής πολιτικής του σταλινισμού.
