Νεο-οθωμανισμός στη σύγχρονη Ελλάδα - 2010
Συγγραφέας: Κείμενο-επιμέλεια: Γιώργος
Καραμπελιάς
Εισαγωγή
Ο νεο-οθωμανισμός αποτελεί
ολοκλήρωση και επέκταση του ισλαμο-κεμαλισμού, στο πεδίο των εξωτερικών
σχέσεων και της περιφερειακής πολιτικής. Απέναντι στην εξασθένιση των
περισσότερων από τους γείτονες της Τουρκίας, γεννιέται ο «πειρασμός» για μια
επεκτατική πολιτική με νέους όρους, δηλαδή έναν συνδυασμό οικονομικής, στρατιωτικής
και γεωπολιτικής ισχύος, η οποία χρησιμοποιεί το Ισλάμ και τη στρατηγική
συμμαχία με τη Δύση ως τους δύο πυλώνες της. Εξ ου και οι παράλληλες
κινήσεις για συμμετοχή-αποσύνθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης –διότι η τουρκική
συμμετοχή θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε μια «χαλαρή» Ευρώπη– και, παράλληλα, η
ενίσχυση των δεσμών με τις γειτονικές χώρες, μέσω της χρήσης της ισχύος, της
οικονομίας και του Ισλάμ. είτε ως ομοδοξίας, στην περίπτωση των Αράβων,
των Κούρδων ή των κεντροασιατών, είτε με τη χρησιμοποίηση των μουσουλμανικών μειονοτήτων,
στην περίπτωση της Ρωσίας και των Βαλκανίων.
Ο νεο-οθωμανισμός –αν και δεν
ταυτίζεται, μια και διαθέτει μια αυτόνομη δυναμική–, συμβαδίζει με τους
σχεδιασμούς των Η.Π.Α., της Αγγλίας, και των πολυεθνικών, που επιθυμούν να συγκροτηθεί
ένας ισχυρός ατλαντικός πόλος στην Ανατολική Ευρώπη γενικότερα, και τη
νοτιοανατολική ειδικότερα, ο οποίος θα εμποδίσει οποιαδήποτε επανεμφάνιση της
Ρωσίας και θα προσδέσει ολόκληρη την Ευρώπη στο ατλαντικό άρμα, υποσκελίζοντας
–σύμφωνα με την αμερικανική ορολογία– την «παλαιά Ευρώπη». Ο σχεδιασμός αφορά
στο σύνολο της Ανατολικής Ευρώπης, Βορειοανατολικής και Νοτιοανατολικής. Ως
προς τη βορειότερη, το σχέδιο στηρίζεται αποφασιστικά στην Πολωνία και
επιχειρεί να εντάξει την Ουκρανία και τις Βαλτικές χώρες. Ως προς τη νότια
πτέρυγα, βασικό κέντρο στήριξης αυτής της πολιτικής είναι η Τουρκία. Σύμφωνα με
τον σχεδιασμό, κεντρικός γεωπολιτικός πόλος στην περιοχή θεωρείται η
Κωνσταντινούπολη –η οποία, με τα δεκαπέντε εκατομμύρια πληθυσμό της, αποτελεί ήδη
το σημαντικότερο οικονομικό κέντρο– και η Τουρκία ως η σταθερότερη δύναμη που
μπορεί να αντιμετωπίσει την επανεμφανιζόμενη Ρωσία. Αυτή η στρατηγική
προϋποθέτει την κονιορτοποίηση των βαλκανικών, ειδικά των ορθόδοξων, πληθυσμών,
και την «ενοποίησή» τους κάτω από μια νεο-οθωμανική Τουρκία, υπό την υψηλή
εποπτεία των Η.Π.Α.
